Nalałam mu barszczu i zawołałam córkę.
Dzwonek do drzwi rozległ się o siódmej rano.
W sobotę.
Właśnie zagniatałam ciasto na pierogi — żałobne, bo w poniedziałek mijało dziewięć dni od śmierci cioci Gali.
Podeszłam do wizjera, wycierając ręce o fartuch.
I na początku nie uwierzyłam własnym oczom.
Na klatce schodowej stał Sierioża.
Mój były mąż.
Ten, z którym nie rozmawiałam od dwunastu lat, ośmiu miesięcy i, jeśli mam być szczera, czterech dni.
Z walizką.
Z tą samą kraciastą walizką, do której, odchodząc w dwa tysiące trzynastym, spakował swoje koszule, maszynkę do golenia i zdjęcie naszej córki Katii.
Zdjęcie, swoją drogą, później wyrzucił — Katia sama mi powiedziała, że znalazła je w śmietniku przy wejściu następnego ranka po jego odejściu.
Otworzyłam drzwi.
W milczeniu.
— Len, — powiedział.
I uśmiechnął się tym swoim uśmiechem, od którego kiedyś miękły mi kolana.
— Len, pomyślałem… Byłem głupcem, Len.
— Witaj, Sierioża, — powiedziałam równo.
— Co cię sprowadza?
— Mogę wejść?
Odsunęłam się.
W milczeniu.
I wiecie, w tym momencie coś bardzo spokojnego we mnie kliknęło.
Jak przełącznik.
Nawet się nie zdenerwowałam.
Po prostu bardzo, bardzo dobrze zrozumiałam, po co przyszedł.
Bo byli mężowie nie pojawiają się na progu o siódmej rano w sobotę z walizką.
Byli mężowie pojawiają się na progu z walizką tylko w jednym przypadku: kiedy czegoś bardzo, bardzo potrzebują.
A cztery dni wcześniej odziedziczyłam trzypokojowe mieszkanie cioci Gali.
Na Czystych Prudach.
Z widokiem na wodę, sztukaterią na sufitach i dębowym parkietem, po którym jeszcze ojciec cioci chodził w wypolerowanych butach.
I Sierioża najwyraźniej już o tym wiedział.
Od kogo — nietrudno się domyślić.
Jego matka przyjaźniła się z moją sąsiadką z piętra.
A sąsiadka, ciocia Wala, dowiedziała się pierwsza, bo poprosiłam ją o pomoc przy wniesieniu pudeł z dokumentami cioci.
Małe miasto ta Moskwa, jak to mówią.
— Ale pachnie! — powiedział Sierioża, stawiając walizkę w przedpokoju.
— Barszcz?
— Barszcz.
Wczorajszy.
— Och, Len.
Jak ja tęskniłem za twoim barszczem.
Tamta, wiesz… — machnął ręką i usiadł na taborecie w kuchni, nie czekając na zaproszenie, — nie umiała.
Gotowała z torebki.
Wyobrażasz sobie?
„Tamta” to Ira.
Miała dwadzieścia trzy lata, kiedy odszedł ode mnie do niej.
Teraz więc miała trzydzieści pięć.
I najwyraźniej „tamta” już się skończyła.
W milczeniu nalałam mu barszczu.
Postawiłam śmietanę.
Położyłam chleb.
Jadł łapczywie.
Ja patrzyłam.
— Len, — powiedział, nie podnosząc oczu znad talerza, — wiem, że jestem winny.
Ale minęło tyle lat.
Pomyślałem, może… jesteśmy dorośli.
Może druga szansa.
Jestem zmęczony, Len.
Całkiem sam.
— A Ira?
— Odeszła.
Do innego.
Młodszego.
Uśmiechnął się gorzko, a ja niemal zaczęłam bić brawo: aktor, prosto z MChAT-u.
— Widzisz, życie i mnie nauczyło.
— Bywa, — zgodziłam się.
— A ty jak?
Sama?
— Sama.
— A Katia jak?
Tutaj prawie upuściłam chochlę.
Dwanaście lat.
Przez dwanaście lat nie zapytał, jak Katia.
Ani razu.
Ani w jej ósme urodziny, ani kiedy leżała w szpitalu z zapaleniem wyrostka, ani kiedy ukończyła szkołę ze złotym medalem.
Alimenty — tak, przelewał, minimum, z szarej pensji, po jakieś osiem tysięcy rubli.
Ale „jak Katia” — to był pierwszy raz od dwunastu lat.
— Katia dobrze, — powiedziałam.
— Studiuje.
— Gdzie?
— W Petersburgu.
Projektowanie.
— O, zdolna dziewczyna rośnie.
Po ojcu.
Odwróciłam się do kuchenki.
Żeby nie zobaczył mojej twarzy.
Bo się uśmiechałam.
Uśmiechałam się tak, jak chyba lis uśmiecha się przed kurnikiem.
Bo Katia nie była w Petersburgu.
Katia siedziała w małym pokoju.
W tym dawnym dziecięcym.
Przyleciała wczoraj.
Na stypę.
I wszystko słyszała.
— Sierioż, — powiedziałam, odwracając się, — a po co ta walizka?
Zakrzztusił się barszczem.
Wytarł usta.
— Len, no pomyślałem… może mnie nie wyrzucisz.
Pomieszkałbym kilka dni.
Porozmawialibyśmy.
Wynajmuję mieszkanie w Butowie, a właściciel postanowił je sprzedać, muszę się wyprowadzić do piętnastego.
Nie na zawsze, Len.
Nie jestem przecież jakimś bezczelnym typem.
— Mhm, — powiedziałam.
— Oczywiście.
Nie jesteś bezczelny.
— A to prawda, że dostałaś mieszkanie cioci Galiny?
I proszę.
Oto po co był talerz barszczu.
Oto po co było „byłem głupcem”.
Oto po co było „tęskniłem”.
Nawet trochę go uszanowałam za bezpośredniość.
Zapytał po dwudziestu minutach, a nie po dwóch godzinach.
Postęp.
— Prawda, — powiedziałam.
— Dostałam.
— Na Czystych?
— Na Czystych.
Rozkwitł.
Naprawdę, jak pomidor w sierpniu.
Twarz mu się zaróżowiła, oczy zabłysły.
— Len, — powiedział z przejęciem, — Len, to przecież znak.
To przeznaczenie.
Moglibyśmy tam razem… no, zacząć od nowa.
Wyremontowałbym je, przecież ręce jeszcze pamiętają, umiejętności z tamtego domu mi zostały.
Zrobilibyśmy z niego cukiereczek.
Wynajmowalibyśmy albo sami byśmy tam mieszkali.
Len…
— Sierioż, — przerwałam mu łagodnie, — pamiętasz, jak odchodziłeś?
Zamilkł.
— Len, no…
— Pamiętasz, co powiedziałeś na pożegnanie?
Tak tylko sprawdzam.
Pamięć już nie ta.
Milczał przez chwilę.
— Len, po co…
— A ja pamiętam.
Powiedziałeś: „Lena, postarzałaś się.
Z tobą jest nudno.
Ja chcę żyć, a nie istnieć.”
To twoje słowa, dosłownie.
Przez dziesięć lat przewijałam je w głowie, żeby nauczyć się nie płakać w poduszkę.
Nauczyłam się.
— Len, byłem idiotą.
— Nie przeczę.
— Zmieniłem się.
— Bardzo widać.
Zwłaszcza po tym, jak od progu zapytałeś o mieszkanie.
Zaczerwienił się.
Naprawdę.
Nie aktorsko.
— Len, ja nie przez mieszkanie…
— Przez mieszkanie, Sierioż.
Nie róbmy tego.
Oboje jesteśmy dorośli.
Sam powiedziałeś.
Zamilkł.
I w tym momencie skrzypnęły drzwi.
Katia wyszła z pokoju w mojej starej, rozciągniętej koszulce i spodniach dresowych.
Włosy miała jak gniazdo.
Twarz zaspana.
Miała dwadzieścia lat.
Przeszła do kuchni, nie patrząc na ojca.
Otworzyła lodówkę.
Nalała sobie kefiru.
Usiadła naprzeciwko mnie.
I dopiero wtedy podniosła oczy.
Sierioża zastygł z łyżką w ręce.
— Katia? — wyszeptał.
— Dzień dobry, — powiedziała Katia równo.
— Kim pan jest?
Prawie się zakrztusiłam.
To oczywiście był cios poniżej pasa.
Ale jaki piękny.
— Katia, ja… ja jestem twoim tatą.
— A, — powiedziała Katia.
— Tata.
Rozumiem.
A myślałam, że kurier.
Czemu pan nie daje mamie spać o siódmej rano?
— Katiusza…
— Nie Katiusza.
Jekaterina Siergiejewna.
Jesteśmy na „pan”, jeśli pan nie ma nic przeciwko.
Sierioża otworzył usta.
Zamknął.
Znów otworzył.
— Katia, przyjechałem… porozmawiać.
Z mamą.
I z tobą też.
Ja… chciałem…
— Mieszkanie cioci Galiny? — zapytała Katia, popijając kefir.
— Ono jest moje.
Zapadła taka cisza, że było słychać, jak sąsiedzi z góry spuszczają wodę.
— W jakim sensie? — cicho zapytał Sierioża.
— W dosłownym, — powiedziała Katia.
— Ciocia Gala mnie ochrzciła.
Testament napisała na mnie.
Jeszcze pół roku temu.
Mama wystąpi jako moja przedstawicielka, mam przecież dopiero dwadzieścia lat, ale to formalność techniczna.
Mieszkanie jest moje.
Mama wiedziała.
Ja wiedziałam.
Ciocia Gala wiedziała.
Tylko pan nie wiedział.
I szczerze mówiąc, niepotrzebnie przyszedł pan z walizką.
Patrzyłam w milczeniu na córkę i myślałam: po kim ona taka jest?
Na pewno nie po mnie.
Ja bym się godzinę miotała, zanim bym to powiedziała.
A ona — jak z karabinu maszynowego.
— Len, — Sierioża odwrócił się do mnie, — Len, to prawda?
— Prawda, Sierioż.
— I ty… ty milczałaś?
Słuchałaś, jak ja tutaj…
— A pytałeś? — wzruszyłam ramionami.
— Przyszedłeś, usiadłeś, sam sobie nalałeś barszczu, sam wszystko wymyśliłeś, sam zdecydowałeś, że będziemy tutaj na Czystych robić „cukiereczek”.
Ja cię do niczego nie przekonywałam.
Po prostu nalałam barszczu.
Gościnność.
Katia parsknęła w kefir.
Sierioża wstał.
Bardzo powoli.
Miał taką twarz, jakby właśnie oblano go wiadrem.
Zimnej wody.
W styczniu.
— Dziękuję za obiad, — powiedział przez zęby.
— Na zdrowie, — powiedziałam.
— Nie zapomnij walizki.
Wyszedł do przedpokoju.
Chwycił kraciastą walizkę.
Tę samą.
Z którą dwanaście lat temu odchodził ode mnie do Iry od zupki z torebki.
— Sierioż, — zawołałam go już przy drzwiach.
— Jedno pytanie.
Można?
— Co?
— A gdyby mieszkanie cioci Galiny było nie na Czystych, tylko gdzieś, powiedzmy, w Kapotni, też byś zatęsknił?
Nie odpowiedział.
Trzasnął drzwiami.
Tak trzasnął, że w kredensie zabrzęczały kryształy.
Katia spojrzała na mnie.
Ja spojrzałam na Katię.
I wybuchnęłyśmy śmiechem.
Obie.
Jak nienormalne.
Do łez, aż musiałam usiąść na podłodze, bo nogi mnie nie trzymały.
— Mamo, — powiedziała Katia przez śmiech, — jesteś genialna.
„Gościnność.”
— To ty jesteś genialna.
„Dzień dobry, kim pan jest.”
— Mam to po mamie, — powiedziała dumnie Katia.
Posiedziałyśmy jeszcze trochę.
Potem wstałam i poszłam dokończyć wyrabianie ciasta.
Ciocia Gala, niech jej ziemia lekką będzie, umiała wybierać spadkobierców.
I wiecie, myślę, że specjalnie wszystko tak załatwiła — na Katię, a nie na mnie.
Żeby Sierioża nie miał nawet szansy pomyśleć, że może wrócić.
Ona nigdy go nie lubiła, Sierioży.
Od pierwszego spotkania mówiła: „Lenka, jemu oczy uciekają.
Nie ufaj.”
Potrzebowałam dwunastu lat, żeby zrozumieć, że ciocia miała rację.
I czterech dni po jej śmierci, żeby Sierioża to potwierdził.
Z walizką.
Tą samą, kraciastą.
Pierogi tego dnia wyszły takie, że palce lizać.
Z kapustą i z jabłkami.
Katia pochłonęła trzy za jednym razem i zażądała, żebym nauczyła ją piec.
A wieczorem powiedziała:
— Mamo.
Będziesz wynajmować mieszkanie cioci Galiny, prawda?
Ja studiuję w Petersburgu, na razie go nie potrzebuję.
— Będę, córciu.
Pieniądze pójdą na twoją naukę.
— Mamo.
— Co?
— Lokatorów wybieraj sama.
A samotnych mężczyzn po czterdziestce z kraciastymi walizkami odrzucaj od razu.
Zaśmiałam się.
I ją przytuliłam.
I po raz pierwszy od tych czterech dni zapłakałam.
Z ulgi.
Z tego, że moja córka wyrosła właśnie taka.
Z tego, że jej nie złamałam, kiedy sama się łamałam.
I z tego, że ciocia Gala gdzieś tam teraz na pewno pali swoje ukochane „Biełomory” i śmieje się w głos.
