A do domu niepełnosprawnej żony wprowadził się oberwaniec.
Przy wiejskim sklepie, przesiąkniętym zapachem świeżego chleba i kurzem, jak zawsze kipiały emocje.
Miejscowe kumoszki, zebrane na wytartych schodkach, obgadywały sąsiadów.
Dziś głównym tematem plotek był Wiktor — przystojny chłop, pierwszy facet we wsi, który porzucił swoją żonę Annę.
— Słyszeliście?
Witia zwiał do miasta do młodszej! — ściszonym głosem oznajmiła Kławdia, rozglądając się na boki.
— An’kę zostawił, kalekę.
Mówią, że ta jego Lubka to jeszcze prawie dziewucha i kręci nim, jak chce.
— Bezwstydnik, — przytaknęła sąsiadka.
— Przecież ona przez niego i wylądowała w łóżku.
Gdyby nie on, pijaczyna, biegałaby teraz jak dawniej.
Wszystkie ze współczuciem pokiwały głowami.
Historię tej tragedii we wsi znali wszyscy, co do najmniejszego szczegółu.
Trzy lata temu, w siarczysty mróz, pijany Wiktor postanowił skrócić drogę przez rzekę i wpadł pod lód.
Anna, nie zastanawiając się ani chwili, rzuciła się za nim.
Ona, krucha i drobna, zdołała wypchnąć ciężkie cielsko swojego nieudacznika-męża na mocną krę lodową, ale sama już wydostać się nie zdołała.
Podstępna kra przykryła ją, przygniatając i łamiąc kręgosłup.
Teraz jej światem stały się cztery ściany rodzinnego domu.
Anna mogła z ogromnym trudem poruszać się po pokoju, lecz każdy ruch odzywał się taką męką, że większość czasu spędzała w łóżku, wpatrzona w sufit.
Często wspominała ich ostatnią rozmowę.
Wiktor, spakowany, stał w drzwiach, nie mając odwagi podnieść wzroku.
— Zrozum, Aniu, jestem młodym chłopem, — wycedził w końcu.
— Potrzebuję normalnego życia, zdrowej kobiety.
A to co?
To więzienie, nie życie.
Milczała, przełykając napływające łzy.
— Ty… załatw sobie dom opieki dla niepełnosprawnych, — rzucił cynicznie.
— Tam przynajmniej będą cię pilnować.
Rzucił na szafkę kilka pogniecionych banknotów i, nie oglądając się, wyszedł.
Drzwi trzasnęły, odcinając ją od przeszłości, od nadziei, od wszystkiego, czym żyła.
Anna leżała w łóżku, wlepiając martwy wzrok w jeden punkt.
Twarz miała spuchniętą od łez, a ciało bolało nie tylko od dawnej kontuzji, lecz także od wszechogarniającej rozpaczy.
Słowa męża o domu opieki pulsowały jej w głowie, wypalając ostatnie resztki nadziei.
Może i miał rację?
Komu ona taka potrzebna?
Tylko ciężar dla wszystkich.
Myśl o państwowym przytułku, gdzie dożywają swoich dni tacy sami porzuceni i nikomu niepotrzebni, nie wydawała się już tak straszna.
Była jedynym logicznym wyjściem z tego impasu.
Nagle pukanie do drzwi sprawiło, że drgnęła.
Kto to mógł być?
Sąsiedzi zaglądali rzadko, starając się jej nie obciążać swoją obecnością.
Pukanie powtórzyło się, bardziej natarczywie.
Zbierając siły, Anna z trudem zsunęła się z łóżka i, podpierając się ścianami, doczłapała do drzwi.
Na progu stał nieznajomy mężczyzna o nieokreślonym wyglądzie — czy to bezdomny, czy po prostu oberwaniec.
Stare, znoszone ubranie, skołtunione włosy i zmęczone, zaszczute spojrzenie.
— Dzień dobry, gospodyni, — zachrypiał.
— Wpuści mnie pani na nocleg na parę dni?
Chciałbym się tu u was na wsi rozejrzeć, pracę znaleźć.
Anna zamarła, wpatrując się w jego twarz.
Coś w jego oczach, jakiś ukryty ból, sprawiło, że jej serce zadrżało.
Każdy inny na jej miejscu zatrzasnąłby drzwi przed nosem włóczęgi, ale ona, sama nie wiedząc dlaczego, odsunęła się, wpuszczając go do domu.
— Wejdź.
W tamtym pokoju jest wolne łóżko, — powiedziała cicho.
Gdy tylko zniknął w pokoju, w myślach zwyzywała się od najgorszych.
Zupełnie oszalała.
Wpuścić do domu pierwszego lepszego, włóczęgę.
A jeśli to złodziej?
Albo coś gorszego?
Ale coś nie pozwalało jej go wyrzucić.
Wieczorem po domu rozszedł się zapach smażonych ziemniaków.
Nieznajomy wszedł do jej pokoju, niosąc w rękach dwa talerze.
W milczeniu pomógł jej się unieść i usiąść na łóżku, podkładając pod plecy poduszki.
Potem ułożył na jej kolanach szeroką deskę, urządzając prowizoryczny stolik, i postawił przed nią talerz.
Anna patrzyła na niego, nie będąc w stanie wydusić słowa.
Przez wszystkie lata małżeństwa nie widziała od Wiktora nawet setnej części takiej prostej, cichej troski.
Jedli w ciszy.
Nieznajomy jadł szybko, z zachłannością głodnego człowieka, a Anna dłubała widelcem w ziemniakach, czując, jak skurcz w gardle nie pozwala jej przełknąć.
— Dmitrij, — powiedział nagle, wycierając usta ręką.
— Mówią na mnie Dima.
Opowiedział swoją historię.
Pięć lat temu wyszedł z więzienia.
Wdał się w bójkę, broniąc żony przed pijanymi zaczepekami, i nie obliczył siły.
Jeden z napastników zmarł w szpitalu.
Żona obiecała czekać, pisała listy, ale gdy wrócił, okazało się, że od dawna żyje z innym i zdążyła nawet urodzić dziecko.
On tułał się po mieście, żyjąc z dorywczych prac, a potem postanowił wyjechać na wieś, żeby zacząć wszystko od czystej kartki.
Anna słuchała, a w jej duszy budziło się współczucie.
Dwa złamane losy, dwie zdrady.
— U nas przewodniczący, Siergiej Pawłowicz, to dobry, sprawiedliwy człowiek, — poradziła, gdy skończył.
— Idź do niego rano i powiedz wszystko, jak było.
Może pomoże z pracą.
— A ciebie co spotkało? — zapytał cicho Dmitrij, skinąwszy na jej nogi.
I ona opowiedziała.
O pijanym mężu, o lodowatej rzece, o bólu, który stał się jej wiecznym towarzyszem, i o wczorajszym odejściu Wiktora.
Mówiła długo, po raz pierwszy od wielu lat wyrzucając z siebie wszystko do końca, i czuła, że z każdym słowem robi jej się trochę lżej.
Tymczasem wieś huczała jak rozdrażniony ul.
Wiadomość, że Anna wpuściła do siebie jakiegoś przybysza, obiegła wszystkie podwórka.
A gdy ktoś ustalił, że nieznajomy to były więzień, plotki nabrały wręcz złowieszczego tonu.
— Sprowadziła do domu mordercę! — lamentowała pod sklepem Kławdia.
— Jeszcze ją załatwi i dom spali!
— Widać całkiem jej odbiło od tej rozpaczy, — wtórowała druga.
— Szkoda jej, ale tu już sama będzie winna.
Zdania były podzielone: jedni żałowali Anny, inni ją potępiali, ale wszyscy byli zgodni co do jednego: to na pewno nie skończy się dobrze.
Minęły dwa tygodnie.
Dmitrij, jak radziła Anna, poszedł do przewodniczącego.
Siergiej Pawłowicz, wysłuchawszy jego szczerej opowieści, przejął się i przyjął go do pracy w swojej tartaku.
Od tej pory każdego wieczoru Dmitrij wracał do małego domku Anny.
Przynosił jedzenie, gotował prostą kolację, a potem siadał obok jej łóżka i opowiadał o swoim dniu, o chłopakach w pracy, snuł jakieś anegdoty.
Anna najpierw tylko słuchała.
Potem zaczęła się po trochu uśmiechać, a pewnego dnia wybuchnęła nawet głośnym śmiechem z jego żartu.
Dźwięk własnego śmiechu wydał jej się obcy i nieznany.
Zapomniała, kiedy ostatni raz się śmiała.
Dmitrij zamarł, patrząc na nią.
— Jesteś piękna, kiedy się uśmiechasz, — powiedział po prostu.
Anna speszyła się i odwróciła wzrok.
— Powiedz, a co mówią lekarze? — zapytał nagle poważnie.
— Jest szansa, że będziesz chodzić?
— Ja już nawet nie pamiętam, co mówili, — uśmiechnęła się gorzko.
— Wtedy prawie uciekłam ze szpitala.
Wciąż się spieszyłam do domu, do gospodarstwa, do męża…
Myślałam, że jestem mu potrzebna.
Dmitrij posmutniał.
Nic nie powiedział, ale w jego oczach pojawił się nowy, twardy wyraz.
Trzy dni później wrócił z pracy wcześniej niż zwykle, razem z Siergiejem Pawłowiczem w jego starej „Nivie”.
— Zbieraj się, Aniu.
Jedziemy do szpitala, — powiedział takim tonem, że nie było sensu się sprzeciwiać.
Ostrożnie, jak największy skarb, wziął ją na ręce i wyniósł z domu.
Przy furtce zebrał się już niewielki tłum ciekawskich.
Sąsiedzi patrzyli w milczeniu, jak Dmitrij sadza Annę na tylnym siedzeniu samochodu.
I nagle Nadieżda, kuzynka Wiktora, która najgłośniej krzyczała, że Anna „zadaje się z kryminalistą”, wyszła do przodu.
— An’ka, trzymaj się tam! — krzyknęła.
— A ty, Dmitrij, jesteś porządny!
Nie słuchaj nas, głup…
Nie miałam racji.
Samochód ruszył, zostawiając za sobą zdumioną i ucichłą wieś.
Lekarz, starszy siwowłosy profesor, długo oglądał stare zdjęcia, a potem surowo spojrzał na Annę znad okularów.
— Kochana, co ty sobie zrobiłaś? — powiedział z wyrzutem.
— Ty już dawno powinnaś biegać!
Rzuciłaś rehabilitację, puściłaś wszystko samopas.
Teraz tam wszystko „stwardniało”, zrosło się nieprawidłowo.
Anna słuchała, a łzy rozpaczy znów podchodziły jej do gardła.
— Jest szansa? — zapytał głucho Dmitrij, stojąc obok.
— Szansa jest zawsze, — westchnął lekarz.
— Ale teraz trzeba będzie pracować dziesięć razy ciężej.
Ból będzie piekielny.
Ale jeśli wytrzyma — pójdzie.
— Wytrzyma, — powiedział stanowczo Dmitrij.
— Dopilnuję, żeby wykonywała wszystkie zalecenia.
Obiecuję.
Po powrocie do wsi Dmitrij wziął się do roboty na całego.
Według rysunków, które dał mu lekarz, z desek i lin zbudował w pokoju Anny specjalny przyrząd, który ona od razu nazwała „dybami”.
Zaczęły się dni podobne do tortur.
Dmitrij zmuszał ją do ćwiczeń, mimo straszliwego bólu.
Ona płakała, krzyczała, błagała, żeby dał jej spokój, ale on był nieugięty.
Twardo, lecz z nieskończoną troską w oczach, kazał jej zrobić jeszcze jeden ruch, jeszcze jedną serię.
Masował jej drętwiejące mięśnie, wycierał pot z czoła i szeptał: „Wytrzymaj, Aneczko, wytrzymaj, kochana.
Dasz radę.”
Minął miesiąc codziennych męczarni.
Pewnego ranka Anna obudziła się i, jak zwykle, chciała podeprzeć się rękami, żeby usiąść, ale nagle zrozumiała, że może to zrobić bez pomocy.
Usiadła sama.
Po prostu usiadła na łóżku.
Łzy radości popłynęły jej z oczu.
Dmitrij, który wszedł do pokoju, zobaczył to i uśmiechnął się swoim ciepłym, dobrym uśmiechem.
— No widzisz, — powiedział, siadając na brzegu łóżka.
— A ty nie wierzyłaś.
To co, może i do urzędu stanu cywilnego pobiegniemy na własnych nogach.
Anna zamarła, w szoku patrząc na niego.
— Dima, co ty mówisz?
Jaki urząd stanu cywilnego? — wyszeptała.
— Przecież ja jestem niepełnosprawna…
— No i co? — odpowiedział spokojnie.
— A ja jestem były kryminalista.
Idealna para, moim zdaniem.
Patrzyła w jego poważne, kochające oczy i rozumiała, że on nie żartuje.
Pauza się przeciągnęła.
— Pójdę, — wydyszała w końcu.
— Jeśli mnie poprosisz, pójdę.
— Poproszę, — uśmiechnął się i delikatnie ujął jej dłoń.
— Na pewno poproszę.
Później wyznał jej, jak ciężko było mu przez cały ten czas.
Być obok niej, tak słabej, bezbronnej i tak upragnionej, i bać się nawet jej dotknąć, bać się zacząć tę rozmowę, żeby nie spłoszyć jej kruchego zaufania.
…Minęły trzy lata.
Do wsi wracał Wiktor, unosząc kurz butami na znajomej aż do bólu drodze.
Życie w mieście z młodą „Lubką” okazało się zupełnie nie takie, jak sobie wyobrażał.
Wieczne wymagania, awantury, wyrzuty o brak pieniędzy — wszystko to zamieniło jego życie w prawdziwe więzienie.
Uciekł stamtąd tak samo, jak kiedyś uciekł od Anny, i teraz wracał do domu.
Był pewien, że An’ka, wymęczona samotnością i chorobą, ucieszy się z jego powrotu.
Przecież zawsze go kochała i wszystko mu wybaczała.
Podszedł do swojego domu i zdziwiony przystanął.
Dom był starannie odmalowany, a zamiast starego, przekrzywionego płotku stało nowe, drogie ogrodzenie z blachy trapezowej.
„No proszę,” prychnął Wiktor, „widocznie teraz niepełnosprawnym dobrze płacą.”
Już chwytał za klamkę furtki, gdy ta ze skrzypieniem się otworzyła.
Z podwórka wyszedł nieznajomy, postawny mężczyzna, który rzeczowo pchał przed sobą wózek dziecięcy.
Za nim wyszła Anna, poprawiając elegancką letnią sukienkę.
Piękna, zdrowa, szczęśliwa.
Coś wesoło mówiła do mężczyzny i śmiała się.
Wiktor znieruchomiał, jak rażony piorunem.
Nie mógł uwierzyć własnym oczom.
To nie była jego zaszczuta, chora An’ka, lecz pewna siebie, rozkwitająca kobieta.
— Aniu? — wymamrotał oszołomiony.
Anna odwróciła się, a uśmiech powoli zszedł jej z twarzy.
Patrzyła na niego spokojnie, bez nienawiści, jak na pustkę.
— Ty… kto to jest? — wychrypiał Wiktor, przenosząc wzrok na mężczyznę.
— A to czyje dziecko?
Dmitrij zatrzymał się i spokojnie spojrzał na Wiktora.
— Jestem jej mężem, — odpowiedział równym głosem.
— A ty, jak rozumiem, byłym.
Radziłbym ci więcej się tu nie pokazywać.
Dla świętego spokoju.
Z sąsiedniego podwórka wychyliła się ta sama ciekawska Kławdia.
Widząc zdezorientowanego Wiktora, postanowiła go „dobić”.
— No co, Witia, nie tego się spodziewałeś? — krzyknęła złośliwie.
— To nowy mąż An’ki, Dmitrij.
To on postawił ją na nogi.
Tylko uważaj z nim: to morderca, niedawno wyszedł z więzienia!
Wiktor poczuł, jak drżą mu kolana.
Morderca.
Były więzień.
Wyobraził sobie, co ten postawny chłop mógłby mu zrobić za jedno krzywe słowo na temat Anny.
Nagle życie z wiecznie niezadowoloną Lubką przestało mu się wydawać takie złe.
Odwrócił się i szybkim, niemal panicznym krokiem ruszył w stronę przystanku autobusowego, by na zawsze opuścić to miejsce, gdzie stracił wszystko.
