Wiera stała w korytarzu z siatką chleba w rękach.
Za drzwiami głos Antoniny Stiepanowny brzmiał głośno, wesoło — zupełnie nie tak jak zwykle, kiedy jęczała i domagała się basenu.
— Kristinoczko, w środę odbierzesz dokumenty u notariusza.
Wszystko jest gotowe.
Najważniejsze, żeby ta wiejska durna niczego nie wywąchała do samego końca.
Niech jeszcze popracuje, a potem — choćby na ulicę.
Siatka wyślizgnęła się z rąk Wiery.
Chleb potoczył się po podłodze.
Nie podniosła go.
— Ciociu Tonio, jesteś geniuszem — śmiała się Kristina w słuchawce.
— Oni naprawdę uwierzyli, że w ogóle nie możesz chodzić!
— A nie mogłam.
Przez dwa miesiące na pewno.
A potem zaczęłam wstawać — i co z tego?
Po co się męczyć, skoro można leżeć?
Niech Wierka się stara, ona po to istnieje.
Wiera oparła się o ścianę.
Serce waliło jej tak mocno, że aż dudniło w skroniach.
Piętnaście lat w akademiku.
Dwa lata opieki nad tą kobietą.
Podmywanie, karmienie łyżką, niekończące się pranie prześcieradeł.
Wszystko dla obiecanego mieszkania.
I to wszystko — było kłamstwem.
Wiera weszła do pokoju.
Antonina Stiepanowna leżała na łóżku z telefonem przy uchu, ale poza była zbyt swobodna.
Na widok synowej drgnęła i szybko pożegnała się z Kristiną.
— Czemu tak wcześnie?
Głos od razu zrobił się słaby, chorobliwy.
Wiera w milczeniu podeszła do łóżka i przykucnęła.
Pochyliła się, wsunęła rękę pod materac i wyciągnęła laskę.
Starą, drewnianą, wytartą.
— Wierka, co ty sobie pozwalasz…
— Zamknij się — powiedziała Wiera cicho i położyła laskę na kołdrze.
Wstawaj.
Sama.
Antonina Stiepanowna pobladła.
— Nie mogę.
Oszalałaś?
— Możesz.
Od dwóch miesięcy możesz.
Wszystko słyszałam.
O Kristinie, o darowiźnie, o tym, że dla ciebie istnieję tylko po to, żeby podcierać ci tyłek.
Teściowa zacisnęła usta.
Wiera widziała, jak na jej twarzy walczą złość i strach.
Złość wygrała.
— No i co?
To moje mieszkanie, komu chcę, temu je dam.
Myślałaś, że zostawię dach nad głową tobie, wsiaro?
Ty dla mnie jesteś nikim.
— Nikim — powtórzyła Wiera.
Głos miała równy, ale ręce jej drżały.
— Przez dwa lata byłam dla ciebie nikim.
Kiedy w nocy zmieniałam prześcieradła.
Kiedy darłaś się na mnie za wystygłą zupę.
Kiedy za ostatnie pieniądze kupowałam ci twaróg, bo zachciało ci się „delikatesów”.
— Obiecałam ci mieszkanie!
— Kłamałaś mi.
Przez dwa lata kłamałaś.
A ja wierzyłam jak idiotka.
Wiera wstała, wyjęła telefon i wybrała numer.
Antonina Stiepanowna próbowała usiąść, ale Wiera zrobiła krok w jej stronę i tamta znieruchomiała.
— Kristina?
Tu Wiera.
Za godzinę rzeczy twojej ciotki będą stały pod wejściem do tej starej kamienicy, którą ci podarowała.
Przyjeżdżaj.
I ją też zabierz.
Rozłączyła się.
— Co ty wyprawiasz?
Antonina Stiepanowna chwyciła laskę i spróbowała wstać.
Wstała.
Nogi trzymały ją pewnie.
— Oleg cię za to zabije!
— Niech spróbuje.
Wiera otworzyła szafę, wyjęła walizkę i zaczęła pakować rzeczy teściowej.
Szlafroki, kapcie, leki.
Wszystko to, co prała, prasowała i układała każdego dnia.
— Zostaniesz z niczym!
krzyczała Antonina Stiepanowna.
— Zdechniesz w tej norze jak ostatnia biedaczka!
— Za to bez ciebie — odpowiedziała Wiera i zapięła walizkę.
Ubieraj się.
Za pół godziny wyjeżdżasz.
Antonina Stiepanowna ścisnęła laskę obiema rękami.
— Pożałujesz, że ze mną zadarłaś.
— Już pożałowałam.
Dwa lata temu powinnam była od razu cię posłać do diabła.
Oleg wpadł po dwudziestu minutach.
Wleciał z czerwoną twarzą i wykrzywionymi ustami.
Ktoś z sąsiadów zdążył do niego zadzwonić.
— Co się dzieje?
Matka mówi, że ją wyrzucasz!
Wiera siedziała na rozkładanym łóżku i patrzyła w okno.
Walizka stała przy drzwiach.
Antonina Stiepanowna siedziała na krześle z laską w dłoniach — milcząca, z zaciśniętymi ustami.
— Twoja matka robiła ze mnie idiotkę przez dwa lata — powiedziała Wiera, nie odwracając się.
— Udawała bezradną, a tak naprawdę od dawna chodzi.
I mieszkanie podarowała Kristinie.
Niech więc teraz Kristina się nią opiekuje.
— To sprawa rodzinna!
Nie masz prawa!
Wiera odwróciła się do niego.
— Nie mam?
A kiedy wstawałam w nocy do twojej matki — gdzie ty byłeś?
Kiedy darła się na mnie za niedosoloną zupę — co robiłeś?
Oglądałeś telewizję.
To idź teraz oglądać ją u Kristiny.
— To mój pokój!
— Był.
Teraz mój.
Ja tu harowałam, a ty jeździłeś w trasy i udawałeś, że nie masz rodziny.
Wiera wstała, podeszła do szafy i cisnęła w niego sportową torbę.
— Pakuj się.
Albo wynoś się tak.
Oleg spojrzał na matkę.
Antonina Stiepanowna milczała — pierwszy raz od dwóch lat nie wiedziała, co powiedzieć.
Syn czekał na usprawiedliwienia, wyjaśnienia, ale ona tylko ściskała laskę i patrzyła w podłogę.
— Mamo, powiedz jej!
Powiedz, że to nie tak!
— A jak?
Wiera uśmiechnęła się krzywo.
— Jak inaczej?
Może opowiesz synowi o lasce pod materacem?
O tym, jak w nocy sama chodziłaś do toalety, kiedy ja spałam?
O tym, jak planowałaś wyrzucić nas z mieszkania, które mi obiecałaś?
Antonina Stiepanowna gwałtownie wstała.
— Chodź, Oleg.
Nie ma co tu gadać z tą żmiją.
Kristina nas zabierze.
Wyszli po dziesięciu minutach.
Wiera stała przy oknie i patrzyła, jak Oleg niesie walizkę do podjechanego samochodu.
Kristina wyskoczyła z auta, coś krzyczała, machała rękami.
Antonina Stiepanowna szła powoli, opierając się na lasce, ale plecy miała wyprostowane.
Wiera nie czuła ani litości, ani złości.
Tylko pustkę tam, gdzie wcześniej była nadzieja.
Po dwóch tygodniach zadzwoniła Kristina.
Wiera nie zablokowała numeru — po prostu nie odbierała.
Za piątym razem jednak odebrała.
— Czego chcesz?
— Słuchaj, musimy się dogadać — głos Kristiny był nerwowy, łamiący się.
— Ciocia Tonya całkiem się położyła.
Lekarze mówią, że teraz to prawdziwy udar.
Ona potrzebuje stałej opieki, a ja nie mogę, mam klientów, transakcje…
— Zatrudnisz opiekunkę.
— Nie rozumiesz, to jest strasznie drogie!
Płacę za jej leki, za lekarzy.
Sama mam kredyty, hipotekę…
— Sprzedaj mieszkanie.
— Jakie mieszkanie?
— To, które ci podarowała.
Sprzedaj i zatrudnij choćby dziesięć opiekunek.
Kristina zamilkła.
Potem wypuściła powietrze.
— Nie mogę go sprzedać.
Tam są dokumenty… skomplikowane.
Ciocia chce przepisać z powrotem na Olega, ale notariusz mówi, że potrzebne są twoje podpisy, bo jesteś żoną…
— Nie są potrzebne — przerwała Wiera.
— Złożyłam pozew o rozwód.
Za miesiąc wszystko będzie gotowe.
I żadnych podpisów nie zamierzam składać.
— Wiera, bądź człowiekiem!
Ona umiera!
— Dwa lata temu, kiedy nosiłam ją do toalety, ja też umierałam.
Tylko powoli.
A ty gdzie byłaś?
Zajęta.
To bądź zajęta dalej.
Wiera odłożyła słuchawkę.
Minął miesiąc.
Wiera dostała świadectwo rozwodu — Oleg nie przyszedł na rozprawę, wszystko załatwiono zaocznie.
Siedziała w pokoju z tą kartką w rękach i patrzyła na pieczątkę.
Piętnaście lat małżeństwa skończyło się jednym stemplem.
I było jej wszystko jedno.
Schowała świadectwo do szuflady biurka, włożyła kurtkę i wyszła na ulicę.
Szła bez pośpiechu, bez celu.
Po prostu szła i rozglądała się dookoła.
Miasto było szare, zimne, ale w tej szarości było coś uspokajającego.
Nikt na nią nie czekał.
Nikt niczego nie żądał.
Nikt nie kłamał.
Przy sklepie obok przystanku wpadła na Tamarę.
— Wierka!
No proszę, całkiem zniknęłaś.
Co słychać?
— Normalnie.
— Słyszałam, że się rozwiodłaś?
— Tak.
Tamara pomilczała, przyglądając się jej.
— A ty jakby… nie jesteś zniszczona.
Wręcz przeciwnie.
— Po prostu teraz się wysypiam.
— I bardzo dobrze.
Facet, który ucieka w trudnym momencie — to żaden facet.
Postały jeszcze chwilę, pogadały o pracy, o pogodzie.
Potem się rozeszły.
Wiera szła do domu i myślała, że Tamara ma rację.
Oleg uciekł, gdy tylko zrobiło się niewygodnie.
Nie obronił jej, nie wsparł, nawet nie spróbował się zorientować.
Po prostu zniknął — i tyle.
Za to teraz on, jego matka i Kristina rozliczali się z dziedzictwem, którego, w gruncie rzeczy, już nie było.
Tydzień później ktoś zadzwonił do drzwi późnym wieczorem.
Wiera spojrzała przez judasza.
Na progu stał Oleg.
Sam, pognieciony, z opuszczonymi ramionami.
Otworzyła drzwi, ale nie zdjęła łańcucha.
— Czego chcesz?
— Muszę porozmawiać.
— Nie ma o czym.
— Matka jest bardzo zła.
Kristina odmówiła opieki.
Nie daję rady.
Wiera, pomóż…
— Nie.
— Rozumiem, że jesteś zła.
Ale to przecież matka.
Jest stara, chora…
— Dwa lata temu nie była aż tak chora, żeby nie potrafić mnie oszukać.
A ty nie byłeś aż tak zajęty, żeby choć raz na mnie spojrzeć.
Więc idźcie oboje do Kristiny.
Ona wam teraz i córka, i synowa.
— Kristina się wyprowadziła.
Powiedziała, że nie podpisywała się pod tym.
Wiera uśmiechnęła się krzywo.
— No i świetnie.
To teraz ty i matka jesteście we dwoje.
Tak jak my z tobą żyliśmy piętnaście lat w akademiku.
Tylko że ja przynajmniej miałam nadzieję.
A wy — nic.
Zamknęła drzwi.
Oleg postał za nimi chwilę, potem powoli odszedł.
Kroki ucichły.
Wiera oparła się plecami o drzwi i zamknęła oczy.
Ręce jej drżały — nie ze strachu, tylko z napięcia, które narastało przez dwa lata.
Powoli rozluźniła palce i westchnęła.
Weszła do pokoju, zapaliła światło.
Fotel przy oknie, stół, rozkładane łóżko.
Wszystko to samo.
Ciasny pokój w akademiku, w którym mieszkała piętnaście lat.
Nic się nie zmieniło — ani tapeta, ani skrzypiąca podłoga, ani widok z okna na szary dziedziniec.
Ale coś zmieniło się w środku.
Wiera podeszła do okna.
Na dole paliły się latarnie, świeciły okna w sąsiednich budynkach.
Gdzieś ktoś gotował kolację, gdzieś oglądali telewizję, gdzieś się kłócili albo śmiali.
Życie toczyło się dalej — bez obietnic, bez oszustwa, bez fałszywej nadziei.
Na parapecie stał stary fikus w pękniętej doniczce — ten sam, który kupiła piętnaście lat temu.
Liście były zielone, żywe.
Rósł tu, w tym ścisku, i nie narzekał.
Wiera przesunęła dłonią po liściu i uśmiechnęła się krótko.
— Nic to — powiedziała na głos.
— Damy radę.
Rano obudziła ją cisza.
Żadnych jęków, żadnych żądań, żeby przynieść basen, podać wodę, poprawić poduszkę.
Tylko cisza — tak gęsta, że aż zatykała uszy.
Wiera wstała, umyła się, ubrała.
Spojrzała na siebie w lustrze.
Wychudzona twarz, siwe pasma, głębokie zmarszczki.
Czterdzieści dwa lata, a wyglądała na więcej.
Dwa lata życia skradzione przez kłamstwo.
Ale te dwa lata się skończyły.
Wzięła torbę i wyszła z pokoju.
Zamknęła drzwi na klucz — po prostu, bez oglądania się.
Zeszła po schodach, wyszła na ulicę.
Listopadowy wiatr uderzył ją w twarz, ale nie wzdrygnęła się.
Poszła na przystanek, wsiadła do autobusu.
Jechała do pracy i patrzyła w okno.
Miasto budziło się.
Ludzie spieszyli się do swoich spraw.
Nikt z nich nie wiedział, co przeżyła.
Nikt nie wiedział, że straciła dwa lata życia dla mieszkania, którego nikt nie zamierzał jej oddać.
Ale to już nie miało znaczenia.
Wiera wysiadła na swoim przystanku i poszła w stronę stołówki.
Przed nią był zwykły dzień: garnki, para, setki porcji.
Ciężka praca, po której bolą plecy i dudnią nogi.
Ale to była jej praca.
I nikomu już nic nie była winna.
Wieczorem, już w domu, Wiera wyjęła z szuflady biurka świadectwo rozwodu.
Spojrzała na pieczęć, na datę.
Potem złożyła kartkę i schowała ją z powrotem.
Nikt nie pukał do drzwi.
Telefon milczał.
Za oknem zapaliły się latarnie.
Wiera usiadła w fotelu i wzięła książkę.
Kartki szeleściły cicho.
W pokoju było ciepło.
Na zewnątrz wył wiatr, ale tu nie docierał.
Czytała i czuła, jak napięcie powoli odchodzi z ramion, z szyi, z zaciśniętych szczęk.
Po raz pierwszy od dwóch lat mogła po prostu siedzieć i nic nie robić.
Nie wsłuchiwać się w jęki.
Nie zrywać się na pierwsze zawołanie.
Nie biec z basenem, z lekami, z jedzeniem.
Po prostu żyć.
Gdzieś daleko, w tej samej starej kamienicy, Oleg zmieniał pościel swojej matce i pewnie przeklinał dzień, w którym nie obronił żony.
Gdzieś Kristina liczyła wydatki na opiekunki i żałowała, że wplątała się w cudze dziedzictwo.
Gdzieś Antonina Stiepanowna leżała w łóżku i rozumiała, że została całkiem sama.
A Wiera siedziała w ciasnym pokoju akademika, czytała książkę i nie żałowała niczego.
Oddała dwa lata cudzej chciwości i cudzym kłamstwom.
Ale reszta życia należała już tylko do niej.
