Dzwonek do drzwi zaskoczył Marinę. Kobieta dopiero co przekroczyła próg, zrzuciła buty, postawiła torebkę na szafce i poszła do łazienki. Dzień w pracy był piekielny — trzy spotkania jedno po drugim, konflikt z dostawcą, stos raportów. Głowa pękała; marzyła tylko o tym, żeby dotrzeć do kanapy i zamknąć oczy.
Ale dzwonek rozlegał się natarczywie — dwa krótkie, jeden długi. Marina natychmiast rozpoznała sposób Galiny Siergiejewny. Teściowa zawsze dzwoniła właśnie tak, jakby ogłaszała swoje przybycie.
— Już idę, — westchnęła, ruszając do drzwi.
Otworzyła — na progu stała Galina Siergiejewna w towarzystwie dwóch osób. Brat męża, Anatolij, mężczyzna około czterdziestu pięciu lat, z zakolami i piwnym brzuchem. I ciotka Walentyna, siostra teściowej, tęga kobieta w kolorowej sukience.
— Dobry wieczór, Marino, — teściowa weszła do przedpokoju pierwsza, nawet nie czekając na zaproszenie. — Przywiozłam krewnych. Anatolij przyjechał z Tweru w sprawach, a Walcia z nim dla towarzystwa. Pomyślałam, po co mają się włóczyć po hotelach, skoro macie duże mieszkanie.
Marina stała w drzwiach, mrugając z zaskoczenia. Anatolij i Walentyna wtaszczyli do przedpokoju torby i pakunki. Zdejmowali buty, wieszali kurtki na haczykach.
— Galino Siergiejewno, dobry wieczór, — powiedziała Marina powoli. — A nie przyszło wam do głowy, żeby uprzedzić?
— A co tu uprzedzać, — machnęła ręką teściowa. — Przecież to rodzina. Anatolij to rodzony brat twojego Dimy, a Walcia to moja siostra. To niby obcy ludzie?
— Nie obcy, ale… — zaczęła Marina, lecz teściowa już ruszyła w głąb mieszkania.
— Walciu, pójdziesz do pokoju dziecięcego, tam jest wygodne łóżko, — rozporządzała Galina Siergiejewna. — Anatolij rozłoży się w salonie na kanapie. Marino, gdzie jest pościel? Trzeba wszystko pościelić świeżutkie.
Marina stała, czując, jak narasta w niej głucha irytacja. Pokój dziecięcy to pokój córki, Daszy, dziesięciolatki, gdzie zwykle odrabiała lekcje i bawiła się. Salon — wspólna przestrzeń dla całej rodziny. A teraz teściowa rządzi mieszkaniem, jakby było jej własne.
— Galino Siergiejewno, chwileczkę, — Marina dogoniła teściową w korytarzu. — Nie mogła pani najpierw zapytać? Dasza jutro ma sprawdzian, musi się przygotować.
— Oj, wielki problem, — machnęła ręką teściowa. — Przygotuje się w kuchni albo w waszej z Dimą sypialni. Walcia jest tylko na trzy dni, wytrzymacie.
— Na trzy dni? — powtórzyła Marina, czując, jak zaciskają jej się pięści.
— No, może na cztery, — Galina Siergiejewna otworzyła drzwi do pokoju dziecięcego. — Walciu, wchodź, rozgość się. Marino zaraz przyniesie pościel.
Ciotka Walentyna weszła do pokoju i rozejrzała się. Dasza siedziała przy biurku z podręcznikami; podniosła głowę, gdy do środka weszła nieproszona gościni.
— Mamo, a to kto? — zapytała dziewczynka.
— To ciocia Walcia, ciocia taty, — wyjaśniła Marina, starając się zachować spokój. — Dasza, możesz na razie pouczyć się w naszym pokoju?
— Ale ja mam tu wszystkie książki, — powiedziała Dasza bezradnie.
— Weź je ze sobą, — poprosiła matka.
Dziewczynka w milczeniu zebrała książki i zeszyty i wyszła z pokoju. Marina spojrzała na ciotkę Walentynę, która już rozkładała swoje rzeczy na łóżku córki.
— Galino Siergiejewno, naprawdę trzeba było to omówić wcześniej, — powiedziała cicho Marina, wychodząc z pokoju.
— Daj spokój, Marino, — teściowa odwróciła się do synowej. — Rodzina ma sobie pomagać. Czy ty jesteś przeciw?
W tej chwili otworzyły się drzwi wejściowe — wrócił Dmitrij. Mąż pracował jako inżynier w zakładzie, zwykle przychodził o siódmej. Teraz było za kwadrans ósma.
— O, mamo, — Dmitrij przytulił Galinę Siergiejewnę i pocałował ją w policzek. — Nie wiedziałem, że przyjdziesz.
— Dimulku, przyszłam z Tolą i Walcią, — wyjaśniła matka. — Są z Tweru, trzeba ich gdzieś ulokować na kilka dni.
— A, no jasne, — kiwnął głową mąż. — A gdzie Tola?
— Urządza się w salonie, — uśmiechnęła się Galina Siergiejewna. — Idź, przywitaj się z bratem.
Dmitrij poszedł do salonu. Marina została w korytarzu z teściową, czując, jak w środku wszystko w niej się gotuje.
— Dima nawet nie zapytał mnie o zdanie, — powiedziała cicho Marina.
— A po co miał pytać, — zdziwiła się Galina Siergiejewna. — To przecież jego brat. Rodzina jest najważniejsza, Marino.
Marina nie odpowiedziała i poszła do kuchni. Trzeba było zrobić kolację — syn, Jegor, siedem lat, był głodny po szkole i treningu piłkarskim. I ona sama nie jadła od obiadu.
Wyjęła z lodówki produkty i zaczęła kroić warzywa na sałatkę. Ręce poruszały się automatycznie, a w głowie wirowały myśli. Jak to możliwe, że teściowa rozporządza mieszkaniem? Dlaczego Dmitrij od razu się zgodził, nie konsultując tego z żoną?
Przez ostatnie dwa lata sytuacja zmieniała się stopniowo. Galina Siergiejewna przyjeżdżała coraz częściej, zostawała coraz dłużej. Kiedyś uprzedzała, pytała, czy to pasuje. Teraz po prostu dzwoniła i wchodziła jak do siebie.
Dmitrij nie protestował. Co więcej — zaczął we wszystkim popierać matkę. Gdy Marina wyrażała niezadowolenie, mąż mówił, żeby nie przesadzała, że mama chce dobrze.
— Marino, robisz kolację? — do kuchni zajrzała Galina Siergiejewna.
— Tak, zrobię sałatkę i podgrzeję zupę, — odpowiedziała Marina, nie odwracając się.
— Zupę? — teściowa skrzywiła się. — Na kolację zupa? Nie, to się nie godzi. Zrób coś porządnego — kotlety z purée, na przykład. Albo pieczeń. W domu są goście.
Marina zastygła z nożem w dłoni. Powoli odwróciła się do teściowej:
— Galino Siergiejewno, ja dopiero wróciłam z pracy. Jestem zmęczona. Planowałam lekką kolację.
— No to się postaraj, — teściowa wzruszyła ramionami. — Nie można zostawić gości głodnych. To niegrzeczne.
— Goście zwykle uprzedzają o przyjeździe, — nie wytrzymała Marina. — Żeby gospodarze mogli się przygotować.
— Daj spokój z tym uprzedzaniem, — teściowa zmarszczyła czoło. — Znowu to samo. Rodzina nie powinna robić ceregieli.
— Ale to jest moje mieszkanie, — powiedziała cicho Marina. — Moja prywatna przestrzeń.
— Twoje? — teściowa uniosła brwi. — A Dima to kto? Nie mieszka tu? To znaczy, że to i jego mieszkanie. A skoro jego, to ja mam prawo przychodzić, kiedy chcę.
Marina ścisnęła nóż tak mocno, że pobielały jej knykcie. Oddychało się coraz ciężej — w klatce piersiowej narastała tępa wściekłość.
— To będziesz gotować, czy mam wszystko robić sama? — zapytała niecierpliwie Galina Siergiejewna.
— Zrobię to, co planowałam, — syknęła Marina przez zęby. — Sałatkę i zupę. Komu nie pasuje — może zamówić dostawę.
Teściowa otworzyła usta, żeby zaprotestować, ale do kuchni wszedł Dmitrij.
— Mamo, Tola cię woła, — powiedział.
Galina Siergiejewna wyszła z kuchni.
Dmitrij zatrzymał się, spojrzał na żonę:
— Marina, wszystko w porządku?
— Nie, — krótko odpowiedziała, dalej krojąc warzywa. — Nie jest w porządku.
— Co się stało? — mąż podszedł bliżej.
— Stało się to, że twoja matka przyprowadziła gości bez uprzedzenia, rozlokowała ich po naszym mieszkaniu i żąda, żebym zrobiła im kolację, — Marina spojrzała na Dmitrija. — To ci się wydaje normalne?
— Marina, no przecież to Tola, mój brat, — rozłożył ręce mąż. — I ciotka Walcia. Bliscy ludzie.
— Bliscy ludzie zwykle uprzedzają o wizycie, — powtórzyła Marina. — Pytają, czy to wygodne.
— A jaka to różnica, — Dmitrij skrzywił się. — To tylko na kilka dni.
— Różnica jest taka, że to nasz dom, — Marina odłożyła nóż. — Nasza prywatna przestrzeń. I decyzje o tym, kogo tu wpuszczać, powinniśmy podejmować razem.
— Przesadzasz, — westchnął mąż. — Mama chciała pomóc rodzinie, hotele są drogie.
— Pomóc moim kosztem? — Marina skrzyżowała ręce na piersi. — Ja mam gotować, sprzątać, prać po gościach, o których nie prosiłam?
— No bo nie można odmówić krewnym, — Dmitrij wzruszył ramionami.
— Można, — powiedziała twardo Marina. — Kiedy nie szanują twoich granic. Skoro jesteś taki dobry, będziesz spał w salonie, a ja z dziećmi w sypialni.
Mąż zamilkł, odwrócił się i wyszedł z kuchni. Marina została przy desce, czując, jak drżą jej ręce. Rozmowa do niczego nie doprowadziła — Dmitrij, jak zawsze, stanął po stronie matki.
Przez ostatnie lata tak było bez przerwy. Jeśli wybuchał konflikt między żoną a teściową, mąż wybierał matkę. Tłumaczył ją, bronił, prosił Marinę, by „zrozumiała”. A o sytuacji żony nawet nie myślał.
Marina dokończyła sałatkę, podgrzała zupę i nakryła do stołu. Zawołała wszystkich na kolację. Galina Siergiejewna, Anatolij i Walentyna usiedli i obejrzeli dania.
— To wszystko? — zdziwił się Anatolij. — Zupa i sałatka?
— Tak, — krótko odpowiedziała Marina, nalewając zupę do talerzy.
— Jakoś mało, — zauważyła ciotka Walentyna. — Myślałam, że będzie na gorąco: pierwsze, drugie.
— Zupa jest na gorąco, — spokojnie powiedziała Marina.
— No wiesz, o co chodzi, — Walentyna zacisnęła usta. — Mięso, dodatek. Normalne jedzenie.
Marina postawiła talerz przed ciotką nieco ostrzej, niż planowała. Bulion rozlał się po brzegach.
— Ostrożniej, — skrzywiła się Walentyna.
— Przepraszam, — rzuciła sucho Marina.
Kolacja minęła w napiętej ciszy. Galina Siergiejewna co chwilę wzdychała, demonstrując niezadowolenie z menu. Anatolij jadł w milczeniu, wpatrzony w telefon. Walentyna udzielała rad, jak gotować zupę — że trzeba było dodać więcej zieleniny, mniej soli.
Dmitrij próbował rozładować atmosferę — opowiadał o pracy, pytał brata o sprawy w mieście. Marina milczała, jedząc sałatkę i marząc, by ten dzień wreszcie się skończył.
Po kolacji Marina sprzątnęła ze stołu i pozmywała naczynia. Galina Siergiejewna rozsiadła się w salonie przed telewizorem, Anatolij dołączył do niej. Walentyna zamknęła się w pokoju dziecięcym — z odgłosów wynikało, że rozmawiała przez telefon.
Marina zabrała Daszę i Jegora, wysłała dzieci szykować się do snu. Sama weszła do sypialni, zamknęła drzwi i położyła się na łóżku. Głowa pękała, w skroniach pulsowało. Miała ochotę krzyczeć, wyrzucić wszystkich z mieszkania i odzyskać swoją przestrzeń.
Ale zamiast tego leżała i patrzyła w sufit. Myślała, jak do tego doszło. Kiedy dokładnie straciła kontrolę nad własnym życiem? Kiedy pozwoliła teściowej rządzić mieszkaniem, a mężowi ignorować jej zdanie?
Następnego dnia sytuacja się nie poprawiła. Marina wstała wcześnie i szykowała się do pracy. W łazience natknęła się na Anatolija, który zajmował ją już od pół godziny. Musiała czekać w korytarzu, nerwowo zerkając na zegarek.
Śniadanie przygotowała dla wszystkich — Galina Siergiejewna zażądała blinów. Marina smażyła je, stojąc przy kuchence, podczas gdy goście niespiesznie pili kawę w salonie. Dmitrij wyjechał wcześniej do pracy, tłumacząc się pilnym zebraniem.
— Marino, a bliniki można ze śmietaną? — zawołała z salonu ciotka Walentyna.
— Śmietana jest w lodówce, — odpowiedziała Marina, przewracając kolejnego blina.
— Przynieś, proszę, — poprosiła Walentyna.
Marina wytarła ręce, wyjęła z lodówki śmietanę i zaniosła do salonu. Wróciła do kuchenki — blin się przypalił. Wyrzuciła go i nalała nową porcję ciasta.
Tak minął poranek — gotowanie, sprzątanie, spełnianie próśb gości. Marina spóźniła się do pracy dwadzieścia minut i dostała uwagę od szefa. Dzień minął w awaryjnym trybie; musiała zostać dłużej, żeby nadrobić zaległości.
Wróciła do domu po dziewiątej wieczorem. Otworzyła drzwi — z kuchni dochodziły głosy i śmiech. Weszła: przy stole siedzieli Galina Siergiejewna, Anatolij, Walentyna i Dmitrij. Przed nimi stały puste talerze i kubki z herbatą.
— A, Marina przyszła, — teściowa spojrzała na synową. — Już zjedliśmy, przepraszam. Nie czekaliśmy, bo i tak się spóźniasz.
— Rozumiem, — Marina podeszła do lodówki i wyjęła resztki wczorajszej zupy.
— Marino, a jutro na kolację co zrobisz? — zapytała Galina Siergiejewna. — Może zapiekankę? Tola lubi mięsną zapiekankę.
Marina zastygła, trzymając pojemnik z zupą. Powoli odwróciła się do teściowej:
— Galino Siergiejewno, jutro zostaję dłużej w pracy. Możliwe, że wrócę dopiero o dziewiątej.
— To przygotuj wcześniej, — wzruszyła ramionami teściowa. — Rano wstaniesz wcześniej i zrobisz.
— Rano odprowadzam dzieci do szkoły, — Marina poczuła, jak zaciskają jej się szczęki. — Robię śniadanie, szykuję je, odprowadzam.
— To przygotujesz dziś wieczorem, — nie ustępowała Galina Siergiejewna. — Albo jutro w przerwie wpadniesz i zrobisz szybciutko.
— Ja pracuję, — wycedziła Marina. — Nie mam możliwości biegać do domu, żeby gotować obiady i kolacje dla gości.
— Jakich gości, — teściowa skrzywiła się. — To rodzina. Poza tym jesteś gospodynią domu, powinnaś dbać o domowników.
— O domowników, którzy tu mieszkają na stałe, — doprecyzowała Marina. — A nie o przypadkowych wizytatorów.
— Przypadkowych? — oburzyła się Walentyna. — Jesteśmy rodziną Dimy!
— Rodziną, która przyjechała bez uprzedzenia, — Marina postawiła pojemnik na stole. — Rozgościła się w mieszkaniu i żąda obsługi. Jesteście dorośli, zadbajcie o siebie sami.
— O co ci chodzi, — Anatolij zmarszczył brwi. — Jesteśmy tylko na parę dni.
— Parę dni zamienia się w tydzień, — Marina skrzyżowała ręce. — A ja nie jestem obsługą. Jeśli chcecie jeść — gotujcie sami albo zamawiajcie jedzenie.
Galina Siergiejewna wstała z krzesła i wyprostowała się:
— Marino, zapominasz się. Jestem matką Dimy, mam prawo przychodzić tu, kiedy chcę. I przyprowadzać krewnych też.
— Nie, — powiedziała twardo Marina. — Nie ma pani takiego prawa. To moje mieszkanie, ja spłacam kredyt. Dmitrij też dokłada, ale to nie daje pani prawa rozporządzać naszym domem.
— Naszym? — teściowa uśmiechnęła się drwiąco. — Czyli też Dimy. A skoro Dimy, to i ja mam prawo tu być.
— Dima nie protestował, — wtrącił Anatolij. — Sam zaprosił nas, żebyśmy zostali.
Marina spojrzała na męża. Dmitrij siedział z nosem w telefonie, udając, że nie słyszy rozmowy.
— Dima, — zawołała Marina.
Mąż podniósł głowę i spojrzał na żonę winny:
— No… przecież oni są na krótko, Marino.
— Zapytałeś mnie o zdanie, zanim ich zaprosiłeś? — zapytała Marina.
— Mama sama przywiozła, ja pomyślałem… — zaczął Dmitrij, ale Marina mu przerwała:
— Pomyślałeś za mnie. Zdecydowałeś, że ucieszę się z nieproszonych gości, których trzeba karmić i obsługiwać.
— Przestań dramatyzować, — skrzywił się mąż. — Nic strasznego się nie dzieje.
— Dla ciebie nic, — Marina poczuła, jak drży jej głos ze złości. — Ty wychodzisz do pracy i wracasz na gotową kolację. A ja? Ja gotuję, sprzątam, piorę po wszystkich. I jeszcze pracuję cały dzień!
— Nikt cię nie prosił, żebyś bohaterowała, — wzruszyła ramionami Galina Siergiejewna. — Chcesz, to ja będę gotować.
— Nie trzeba, — ucięła Marina. — Lepiej jedźcie wszyscy. Dzisiaj.
Zapadła cisza. Galina Siergiejewna wpatrywała się w synową, nie wierząc, co usłyszała.
— Co ty powiedziałaś? — powtórzyła powoli.
— Powiedziałam: jedźcie, — powtórzyła Marina, patrząc jej prosto w oczy. — Pani, Anatolij, Walentyna. Wszyscy. Natychmiast.
— Zwariowałaś! — oburzyła się teściowa. — Nie możesz nas wyrzucać!
— Mogę, — odpowiedziała spokojnie Marina. — To moje mieszkanie. I mam prawo decydować, kto tu mieszka.
— Dima! — Galina Siergiejewna odwróciła się do syna. — Słyszysz, co mówi twoja żona?!
Dmitrij wstał od stołu i podszedł do Mariny:
— Marina, uspokójmy się, porozmawiajmy normalnie…
— Normalnie? — Marina cofnęła się od męża. — Normalnie byłoby zapytać mnie, zanim sprowadzicie tu tłum krewnych! Normalnie byłoby szanować moje zdanie!
— Szanuję, — zaczął Dmitrij, ale Marina mu przerwała:
— Nie, nie szanujesz! Zawsze jesteś po stronie matki! Cokolwiek zrobi, ty ją usprawiedliwiasz!
— To moja matka, — powiedział cicho mąż.
— A ja jestem twoją żoną! — krzyknęła Marina. — Czy to nic nie znaczy?
— Znaczy, ale…
— Żadnych „ale”! — Marina poczuła, jak napływają łzy wściekłości. — Albo jesteś moją rodziną, albo jej. Wybieraj!
Dmitrij stał z opuszczoną głową. Galina Siergiejewna podeszła do syna i położyła mu rękę na ramieniu:
— Dimulku, nie słuchaj jej. To histeria, przejdzie.
— Przejdzie, — uśmiechnęła się gorzko Marina przez łzy. — Tak jak przechodziło przez te wszystkie lata, kiedy milczałam, znosiłam, ustępowałam. Ale teraz nie przejdzie. Dość.
Marina odwróciła się i ruszyła do wyjścia z kuchni. W progu zatrzymała się i obejrzała:
— To nie jest hotel „all inclusive”! — krzyknęła, patrząc na zamarłą grupę. — To mój dom! I jeśli tego nie szanujecie — wynocha!
Wyszła z kuchni, trzaskając drzwiami. Poszła do sypialni i zamknęła się. Położyła się na łóżku i dała upust łzom. Płakała długo, do wyczerpania, aż do bólu głowy.
Po godzinie ktoś zapukał. Dmitrij wszedł i usiadł na brzegu łóżka:
— Marina, pojechali.
Marina otarła twarz i spojrzała na męża:
— Wszyscy?
— Wszyscy, — kiwnął Dmitrij. — Mama bardzo się obraziła. Powiedziała, że jesteś niewdzięczna, że nie cenisz rodziny.
— Niech mówi, co chce, — Marina usiadła. — Wszystko mi jedno.
— Marina, może przesadziliśmy… — zaczął mąż, ale Marina mu przerwała:
— Nie, nie przesadziliśmy. Ja już tak nie mogę żyć. Twoja matka rządzi w moim mieszkaniu, a ty ją popierasz. Nikt mnie nie pyta, nikt mnie nie szanuje.
— Szanuję, — słabo zaprotestował Dmitrij.
— Udowodnij, — Marina spojrzała mu w oczy. — Postaw granice swojej matce. Powiedz, że nie może przychodzić bez zapowiedzi, że nie może przywozić gości bez uzgodnienia.
Mąż zamilkł i odwrócił się do okna. Marina wszystko zrozumiała po tym milczeniu.
— Nie potrafisz, — stwierdziła. — Dla ciebie mama jest ważniejsza niż żona.
— To nie tak, — Dmitrij odwrócił się. — Po prostu… ona jest sama, jest jej ciężko. Nie mogę jej zostawić.
— Nikt nie prosi, żebyś ją zostawiał, — powiedziała zmęczona Marina. — Ja proszę o szacunek dla moich granic. Naszych granic. To takie trudne?
— Dla mamy — tak, — przyznał mąż. — Ona jest przyzwyczajona do kontrolowania, do wtrącania się we wszystko.
— To niech się odzwyczai, — powiedziała twardo Marina. — Bo ja nie wytrzymam. Prędzej czy później pęknę całkiem.
Dmitrij wstał, przeszedł po pokoju i zatrzymał się przy oknie, patrząc na nocne miasto.
— Muszę to przemyśleć, — powiedział w końcu.
— Przemyśl, — kiwnęła Marina. — Tylko pamiętaj: jeśli wybierzesz matkę, ja nie zostanę. Nie będę żyć w mieszkaniu, którym rządzi teściowa.
Mąż nic nie odpowiedział i wyszedł z sypialni. Marina została sama, czując pustkę. Ale jednocześnie ulgę — wreszcie powiedziała wszystko, co narastało przez lata.
Kolejne dni minęły w napiętej ciszy. Dmitrij wracał późno z pracy, prawie się nie odzywał. Galina Siergiejewna dzwoniła codziennie, skarżyła się na niewdzięczność synowej. Mąż słuchał, wzdychał, obiecywał, że „to załatwi”.
Po tygodniu Dmitrij spakował rzeczy i odszedł. Powiedział, że nie może żyć w takiej atmosferze, że potrzebuje czasu, by pomyśleć. Marina go nie zatrzymała — zrozumiała, że dokonał wyboru. I nie był to wybór na jej korzyść.
Reszta miesiąca minęła na załatwianiu formalności. Dmitrij przeprowadził się do matki, Marina została w mieszkaniu z dziećmi. Kredyt spłacała dalej sama — pensja wystarczała, choć trzeba było oszczędzać.
Galina Siergiejewna zadzwoniła jeszcze kilka razy, oskarżając synową o rozbicie rodziny. Marina słuchała spokojnie, nie tłumaczyła się. Potem po prostu przestała odbierać.
Dmitrij widywał dzieci w weekendy. Zabierał je na cały dzień i odwoził wieczorem. Rozmawiali tylko o dzieciach i sprawach codziennych. Tematów osobistych nie poruszali.
Trzy miesiące po odejściu męża Marina poczuła się naprawdę wolna. Mieszkanie znów stało się jej przestrzenią — nikt nie wpadał bez zapowiedzi, nie domagał się obsługi, nie krytykował.
Marina wprowadziła nowe zasady: jeśli ktoś chce przyjechać w gości, musi uprzedzić co najmniej dzień wcześniej. Jeśli planuje nocować — tydzień wcześniej. Dzieci przyjęły to spokojnie, nawet z ulgą — Dasza przyznała, że zmęczyły ją ciągłe wizyty babci.
Marina zapisała się na jogę, zaczęła częściej spotykać się z przyjaciółkami. Praca przestała być jedynym miejscem, gdzie można odpocząć od domowego chaosu. Teraz dom też stał się miejscem spokoju.
Pewnego wieczoru, gdy dzieci już spały, Marina siedziała na kanapie z książką. Za oknem padał deszcz, w mieszkaniu paliła się lampka, tworząc przytulny półmrok. Cicho, spokojnie. Żadnych żądań, pretensji, nachalnych rad.
Marina pomyślała o Dmitriju i Galinie Siergiejewnie. Czy żałowała tego, co się stało? Nie. Żałowała tylko straconych lat i tego, że nie postawiła granic wcześniej. Ale lepiej późno niż wcale.
Zadzwonił telefon — na ekranie wyświetlił się numer Dmitrija. Marina odebrała:
— Tak?
— Marina, cześć, — głos męża brzmiał na zmęczony. — Możemy się spotkać? Porozmawiać?
— O czym? — zapytała spokojnie Marina.
— O nas. O rodzinie. Ja… dużo myślałem. Może spróbujemy jeszcze raz?
Marina zamilkła, patrząc na deszcz za oknem.
— Dima, jesteś gotów postawić granice matce? Zabronić jej przychodzić bez zapowiedzi i wtrącać się w nasze życie?
Mąż zamilkł. Długa pauza.
— Ja… to trudne, Marino. To moja matka.
— Widzisz, — westchnęła Marina. — Nie zmieniłeś się. A więc nic się nie zmieni i w naszym związku.
— Ale możemy spróbować, — nalegał Dmitrij.
— Nie, — powiedziała twardo Marina. — Nie możemy. Nie chcę wracać do tamtego życia. Wybacz.
Marina odłożyła słuchawkę, wyciszyła telefon. Wróciła do książki, do swojego cichego wieczoru. Bez awantur, bez nieproszonych gości, bez potrzeby dogadzania obcym ludziom.
Wolna. W swoim mieszkaniu, w swoim życiu. I to uczucie było warte wszystkich strat.
