Alice stała przed lustrem, poprawiając loki, które tak długo układała.
Sukienka w kolorze morskiej fali elegancko opinała sylwetkę, makijaż był nienaganny — specjalnie umówiła się do wizażystki, choć zwykle malowała się sama.
Wszystko musiało być perfekcyjne. Po prostu musiało.
— Jesteś przepiękna — objął ją od tyłu Ilya, całując w skroń. — Mama będzie zachwycona.
Alice milczała, patrząc na ich odbicie. Pięć lat małżeństwa i ani razu nie usłyszała od Mariny Pietrowny słowa pochwały. Ale dziś… dziś wszystko będzie inaczej.
Tak starannie przygotowywała się do tego wieczoru, że po prostu nie mogło być inaczej.
Zazwyczaj na Nowy Rok spotykali się u teściowej — w jej przestronnym, trzypokojowym mieszkaniu z antycznymi meblami i kryształowymi żyrandolami.
Marina Pietrowna panowała tam jak królowa, a Alice zawsze czuła się nie na miejscu, jak nieudolna gość, która wszystko robi źle:
źle przygotowuje sałatkę, źle nakrywa do stołu, źle rozmawia z krewnymi męża.
Ale trzy tygodnie temu Marina Pietrowna upadła na lodzie i uszkodziła nogę.
Nic poważnego, ale lekarze zalecili mniej chodzić. Wtedy Alice się zdecydowała.
— Marino Pietrowna — powiedziała przez telefon, starając się, by głos brzmiał pewnie — może w tym roku spędzimy Nowy Rok u nas?
Nie musiałaby pani gotować, martwić się… Wszystko zorganizuję. Pani po prostu przyjedzie i odpocznie.
Na drugim końcu linii zapadła długa cisza.
— No… jeśli nalegasz — w końcu powiedziała teściowa tonem, jakby zgadzała się na nieprzyjemny zabieg medyczny. — Tylko uważaj, żeby nie przesadzić z przyprawami.
I pamiętaj, że sałatkę Olivier jem tylko z kiełbasą doktorską, żadnego wędzonego kurczaka.
Alice zanotowała. Potem zanotowała jeszcze dwadzieścia punktów preferencji, które Marina Pietrowna dyktowała przez następne pół godziny.
I oto, trzy tygodnie później, mieszkanie lśniło czystością. Alice szorowała, sprzątała, przeprała zasłony.
Obrus — śnieżnobiały, z najdelikatniejszą koronką — został wyprasowany tak starannie, że nie było widać żadnej fałdki.
Na nim ustawiono serwis, który otrzymali na ślub i prawie nie używali: najdelikatniejsza porcelana ze złotą obwódką.
Menu planowała przez tydzień. Olivier — z kiełbasą doktorską.
Śledź pod pierzynką — klasyczny, z drobno tartej buraczki, jak lubi teściowa.
Galaretka z indyka — Marina Pietrowna uważała wieprzowinę za zbyt tłustą.
Pieczony kurczak z warzywami — danie firmowe, którego przepis Alice wyprosiła u szefa kuchni restauracji, w której świętowali rocznicę. Grzybowe żulienne w kokotkach.
Tartaletki z kawiorem i łososiem. Deska owoców. Tort „Napoleon” — warstwowy, rozpływający się w ustach.
Gotowała dwa dni. Ręce bolały od krojenia, plecy od stania przy kuchence.
Ilya kilka razy zaglądał do kuchni zatroskanym wzrokiem:
— Nie przesadzasz? Mama przecież nie…
— Wszystko będzie dobrze — odcięła Alice. — Po prostu mi zaufaj.
Tak bardzo chciała wierzyć w te słowa. Chciała, aby Marina Pietrowna w końcu zobaczyła w niej nie obcą kobietę, która zabrała syna, lecz bliską osobę. Rodzinę.
Dzwonek do drzwi zabrzmiał dokładnie o ósmej. Alice podskoczyła, gładząc dłonią sukienkę, i poszła otworzyć.
Marina Pietrowna stała w progu w eleganckim szarym kostiumie, opierając się na lasce. Włosy ułożone w nienaganną fryzurę, makijaż — surowy i stonowany.
Oceniającym wzrokiem z góry na dół spojrzała na Alice.
— Dzień dobry — uśmiechnęła się Alice, cofając się na bok. — Proszę, wejdź. Jak się pani czuje?
— Noga trochę boli — teściowa weszła do przedpokoju, wycierając nogi o matę znacznie dłużej, niż było konieczne. — Ale cóż zrobić. Ilya, pomóż mi się rozebrać.
Syn ruszył spełnić prośbę. Alice wzięła futro — ciężkie, z norek — i powiesiła w szafie.
— Proszę, do salonu — otworzyła drzwi, przepuszczając gościa przodem.
Marina Pietrowna weszła i zatrzymała się, rozglądając po pokoju. Alice zamarła w progu, czekając na reakcję.
Tak się starała: kupiła nowe poduszki na kanapę, żywe kwiaty w wazonach, włączyła girlandy, które delikatnie migotały na choince.
— Girlandy migają zbyt często — powiedziała teściowa, siadając w fotelu. — Od tego boli mnie głowa. I te kwiaty… lilie? Mam na nie alergię.
— To nie lilie, to alstromerie — poczuła, jak coś ściska jej wnętrze. — A girlanda nie miga, ona po prostu delikatnie błyszczy…
— Błyszczy, miga — jaka różnica. Wyłącz, proszę.
Alice milcząco wyjęła wtyczkę z gniazdka. Ilya, przechodząc obok, współczująco uścisnął jej ramię.
— Mamo, chcesz herbaty? Czy od razu siądziemy do kolacji?
— Najpierw herbata — Marina Pietrowna wygodnie usadowiła się, przyglądając pokoju. — Trzeba odetchnąć po podróży.
Alice zaparzyła herbatę — zieloną, z jaśminem, najdroższą, jaką znalazła w specjalistycznym sklepie. Przyniosła z ciasteczkami na talerzyku.
— Nie piję zielonej przed snem — teściowa odsunęła filiżankę. — Nie daje zasnąć. Nie wiedziałaś?
— Przepraszam, ja… Zaraz zaparzę czarną.
W kuchni Alice oparła się o blat, zaciskając pięści. Spokojnie. To tylko herbata. Nic strasznego.
Teraz będzie kolacja i wszystko się ułoży. Wszystkie dania są idealne, sprawdzała je tyle razy…
Usiedli do stołu o jedenastej. Alice zapaliła świece, rozlała wino — półsłodkie czerwone, specjalnie dobrane do mięsa.
Marina Pietrowna przesunęła talerz do siebie i zaczęła nakładać sałatkę Olivier.
Alice obserwowała, jak teściowa bierze łyżkę sałatki, podnosi do ust, żuje. Twarz Mariny Pietrowny pozostawała beznamiętna.
— Trochę przesadziłaś z majonezem — w końcu powiedziała. — I ziemniaki są pokrojone zbyt grubo. Trzeba było drobniej.
— Pokroiłam tak, jak zwykle do Olivier…
— No tak, zwykle. A ja wolę drobniej. Mówiłam ci przecież.
— Nie mówiłaś o wielkości krojenia — Alice poczuła, że głos brzmi twardziej, niż chciałaby. — Tylko o kiełbasie.
— Ach, czyli to jeszcze moja wina, że tego nie rozumiesz? — teściowa odłożyła widelec. — Każda gospodyni wie, że ziemniaki w Olivier kroi się w drobną kostkę.
Ilya nerwowo wiercił się na krześle.
— Mamo, moim zdaniem jest bardzo smaczne. Alice tak się starała…
— Nie mówię, że niesmaczne. Po prostu wskazuję niedociągnięcia. Czy teraz nie mogę wyrazić swojego zdania?
Alice milcząco wstała i zaniosła na stół pozostałe dania. Galaretka drżała na talerzu, apetycznie lśniąc.
Kurczak, rumiany i aromatyczny, był ozdobiony gałązkami rozmarynu. Żulienne dymiły w kokotkach.
— O, galaretka — Marina Pietrowna wzięła łyżkę. — Ciekawe, co wyszło.
Nabierała, próbowała. Alice widziała, jak porusza szczęką, jak przełyka, jak twarz przybiera coraz bardziej krytyczny wyraz.
— Mało się ściągnęło — wydała werdykt teściowa. — I żelatyny chyba za dużo.
Prawdziwa galaretka powinna rozpływać się w ustach, a tu taka gumowa konsystencja…
— Robiłam z indyka, jak prosiłaś — Alice zacisnęła dłonie pod stołem. — Daje mniej kleistości, więc bez żelatyny…
— Właśnie! Trzeba było dłużej gotować, dodać kurze łapki dla kleistości. Po co żelatyna? To nie galaretka, to zimne mięso!
— Ale mówiłaś przecież, że wieprzowina jest za tłusta…
— I co z tego? Można było wziąć wołowinę z kurczakiem. Czy to nie oczywiste?
Ilya sięgnął po gorące danie.
— Spróbujmy ptaka. Pachnie bosko!
Alice obserwowała, jak odcina kawałek, wkłada do ust, jak jego twarz rozjaśnia się z przyjemności.
— Alice, to niesamowite! Mamo, spróbuj koniecznie!
Marina Pietrowna wzięła malutki kawałek, długo go oglądała, obracając raz jedną stroną, raz drugą.
— Trochę sucha — powiedziała po degustacji. — I skórka miejscami przypalona.
Widzisz, tutaj, od tej strony? Trzeba było zmniejszyć temperaturę i przykryć folią.
— Przykrywałam folią — Alice poczuła, jak napływają łzy. — Pierwszą godzinę. Potem zdjęłam, żeby powstała skórka.
— No i powstała. Przypalona. A trzeba było trzymać do końca pod folią i dopiero w ostatnich dziesięciu minutach odsłonić.
— Marino Pietrowna — głos Alice zadrżał — czy chociaż jedno danie możesz ocenić? Czy coś ci się podoba?
Teściowa zdziwiona uniosła brwi.
— Przecież nie krytykuję, po prostu konstruktywnie. Tobie samej dobrze wiedzieć, gdzie popełniłaś błąd.
Albo chcesz, żebym kłamała i mówiła, że wszystko jest wspaniałe?
— Chcę, żebyś choć spróbowała zobaczyć, ile wysiłku…
— Właśnie, wysiłku! — przerwała Marina Pietrowna. — Dużo wysiłku, a rezultat przeciętny.
Bo nie słuchasz rad, robisz wszystko po swojemu. Przecież ci mówiłam…
— Co mi pani mówiła? — Alice poczuła, jak coś gorącego i niebezpiecznego zaczyna kipieć w środku.
— Dałaś mi listę wymagań na trzy strony! Gotowałam dwa dni! Spałam cztery godziny! Zrobiłam wszystko dokładnie tak, jak prosiłaś!
— Nie krzycz na moją matkę — po raz pierwszy odezwał się Ilja, a w jego głosie zabrzmiała stal. — Ona po prostu chciała pomóc…
— Pomóc? — Alice odwróciła się do niego. — Cały wieczór nie powiedziała ani jednego dobrego słowa! Ani jednego!
— No proszę, zaczęło się — teatralnie odchyliła się Marina Pietrownna na oparcie krzesła.
— Wiedziałam, że zrobisz scenę. Zawsze tak masz: wystarczy, że coś powiem, a ty od razu w łzy i krzyki.
— Nie robię sceny! Ja próbuję…
— Próbujesz czego? Udowodnić, że jesteś lepsza ode mnie?
Że jesteś lepszą gospodynią, lepszą żoną? — teściowa pochyliła się do przodu, a w jej oczach zabłysnęło coś zimnego. — Ale tak nie jest.
Znam mojego syna od trzydziestu dwóch lat, a ty próbujesz udawać idealną żonę tylko od pięciu.
— Mamo! — Ilja zbledł. — Przestań!
— Przestać? Mówić prawdę? — Marina Pietrownna rozszalała się. — Milczałam pięć lat.
Milczałam, kiedy się z nią ożeniłeś, choć mówiłam, że jesteście zbyt różni.
Milczałam, kiedy wyciągnęła cię z naszej rodziny, kiedy przestałeś przyjeżdżać w weekendy.
Milczałam, kiedy namówiła cię, żeby wynająć tę mieszkanko na obrzeżach zamiast mieszkać ze mną w centrum…
— Mieszkanko? — Alice poczuła, jak ręce zaczynają jej drżeć. — To nasz dom!
— Dom? Trzy pokoje w blokowisku bez remontu? — teściowa spojrzała na salon.
— Mam mieszkanie dwa razy większe i sto razy lepsze. I gotuję lepiej.
I ubieram się z gustem, a nie jak… — jej wzrok przesunął się po sukience Alice, — jak jakaś tęcza.
— Mamo, natychmiast przestań! — Ilja wstał. — Przekraczasz wszelkie granice!
— Jakie granice? Wyrażam swoją opinię! — Marina Pietrownna też wstała, opierając się o laskę.
— A teraz matce nie wolno mówić prawdy synowi?
Iljusza, sam widzisz: ona nie potrafi gotować, nie potrafi przyjmować gości, nie ma gustu…
— Zamknij się! — krzyknęła Alice.
Zawisła ogłuszająca cisza. Świece na stole migotały, rzucając drżące cienie.
Alice stała, opierając ręce o oparcie krzesła, i po raz pierwszy od pięciu lat patrzyła teściowej prosto w oczy, bez strachu, bez prób przypodobania się, bez nadziei na aprobatę.
— Marina Pietrownna — jej głos brzmiał spokojnie i stanowczo — skończyła pani?
— Jak możesz tak rozmawiać z moją matką? — zaczął Ilja, ale Alice podniosła rękę, powstrzymując go.
— Nie, Iljusza. Teraz mówię ja. Milczałam pięć lat. Przez pięć lat próbowałam się wam spodobać — spojrzała na Marinę Pietrownną.
— Uczyłam się waszych przepisów. Nosiłam ubrania, które wydawało mi się, że wam się spodobają. Czesałam się tak, jak radziłaś.
Słuchałam waszych historii o tym, jaka jesteś wspaniałą matką i gospodynią. Kiwałam głową, kiedy opowiadałaś, jak należy żyć właściwie.
— Widzisz, Ilja — teściowa odwróciła się do syna — mówiłam, że ona…
— Jeszcze nie skończyłam — przerwała Alice, a w jej głosie zabrzmiała taka stanowczość, że Marina Pietrownna zamilkła.
— Przez pięć lat próbowałam budować mosty. A wy je metodycznie niszczyliście. Za każdym razem.
Każdym słowem. Każdym spojrzeniem. Myślałam, że dzisiaj będzie inaczej.
Co jeśli dam z siebie wszystko, w końcu zobaczycie, że nie jestem wrogiem.
Że kocham waszego syna. Że staram się być dobrą żoną i gospodynią.
Obejrzała się po stole zastawionym jedzeniem.
— Ale nie potraficie powiedzieć ani jednego dobrego słowa. Ani jednego! Nie wystarczy wam, że gotowałam dwa dni?
Że wyprasowałam ten cholerny obrus do perfekcji?
Że zapisałam się do wizażystki, choć ledwo wiązałam koniec z końcem w tym miesiącu?
Wam wciąż mało. Bo nie chodzi o jedzenie, mieszkanie ani moją sukienkę.
— To o co? — Marina Pietrownna skrzyżowała ręce na piersiach.
— O to, że nie jestem wami. O to, że wasz syn wybrał mnie, a nie został z wami. I nigdy mi tego nie wybaczycie.
— Alice — Ilja zrobił krok w jej stronę, ale ona się odsunęła.
— A jeszcze — kontynuowała, patrząc teściowej w oczy — właśnie obraziłaś nie tylko mnie, ale i moją rodzinę.
Nazwałaś mój dom „mieszkankiem”. Powiedziałaś, że nie mam gustu.
Że jestem złą gospodynią. I zrobiłaś to w moim domu, przy moim stole, który dla was przygotowałam.
— No i czego chcesz? — w głosie Mariny Pietrownnej pojawiły się histeryczne nuty.
— Żebym przeprosiła? Żebym skłamała, że wszystko mi się podobało?
— Chcę — Alice podeszła bliżej, patrząc na kobietę, która jeszcze pięć minut temu wydawała jej się niepokonana — żebyś wyszła. Teraz.
— Co? — Marina Pietrownna była zaskoczona.
— Zwariowałaś? — Ilja chwycił Alice za rękę. — To moja matka! Nowy Rok za godzinę!
— Dokładnie — Alice wyswobodziła rękę i wskazała drzwi. — Tak, wyrzucam cię w samą noc sylwestrową!
Chcecie, żebym znosiła obelgi w moim własnym domu?
— Ilja! — wrzasnęła teściowa. — Słyszysz, jak ona do mnie mówi?
— Słyszę, jak ty rozmawiasz z moją żoną — Ilja przesunął ręką po twarzy.
— I ani jedno, ani drugie mi się nie podoba. Ale mamo… — westchnął ciężko — naprawdę dziś przekroczyłaś wszystkie granice.
— Jesteś po jej stronie? — Marina Pietrownna zbledła. — Twoja matka, która cię urodziła, wychowała…
— Która przez ostatnie pięć lat robiła wszystko, by zniszczyć mój związek — dokończył Ilja.
— Kochałem cię. Kocham. Ale Alice ma rację. Nie możesz się tak zachowywać.
— Ja… ja pójdę — teściowa chwyciła torebkę ze stołu. — Wszystko zrozumiałam. Jesteście oboje przeciwko mnie. Dobrze. Świetnie. Odejdę!
Ruszyła w stronę wyjścia, ciężko opierając się o laskę. Ilja rzucił się za nią.
— Mamo, poczekaj, zamówię taksówkę…
— Nie trzeba! Sama…
— Mamo, nie możesz iść pieszo z chorą nogą. Pozwól, że przynajmniej…
Alice stała w salonie, słuchając, jak się kłócą w przedpokoju.
Jak Ilja w końcu zamawia taksówkę, jak matka coś mu syczy w odpowiedzi. Jak zatrzaskują się drzwi wejściowe.
Ilja wrócił po dziesięciu minutach — najwyraźniej odprowadził matkę do samochodu. Jego twarz była szara.
— To było konieczne? — patrzył na żonę, jakby widział ją po raz pierwszy.
— Tak — Alice usiadła na krześle. Całe ciało nagle obciążyło ją jak ołów. — Konieczne.
— To moja matka.
— Wiem. I to mój dom.
— Nasz dom — poprawił Ilja.
— Więc umówmy się — Alice spojrzała na niego.
— Jestem pełnoprawną gospodynią tego domu. I to ja decyduję, kogo tu witamy, a kogo nie.
Przez pięć lat budowałam mosty, które twoja matka metodycznie niszczyła. Jestem zmęczona. Mam dość.
— Czyli zabraniasz mi widywać się z matką?
— Nie — pokręciła głową. — Spotykaj się, ile chcesz. W kawiarni, u niej w domu, gdziekolwiek.
Ale do tego domu ona już nie wejdzie, dopóki nie nauczy się mnie szanować.
— To ultimatum?
— To granica — Alice zmęczonym uśmiechem. — Którą powinnam była wyznaczyć pięć lat temu.
Ilja, kocham cię. Ale nie będę znosić upokorzeń. Nigdy więcej.
Milczał, przyglądając się stołowi z nietkniętym jedzeniem, zgaszonym świecom, pustym kieliszkom.
— A jeśli się nie zmieni?
— Jeśli się nie zmieni — Alice wzruszyła ramionami. — To jej wybór. Nie będę już próbować jej się spodobać.
Jeśli będzie chciała naprawić relacje — zapraszam. Ale na moich warunkach. Z szacunkiem. Albo wcale.
W ciszy rozległy się pierwsze uderzenia zegara. Do Nowego Roku została minuta. Ilja podszedł, wyciągnął rękę do żony.
Alice wstała i stanęli przy oknie, patrząc na fajerwerki, które zaczęły rozkwitać nad miastem.
— Szczęśliwego Nowego Roku — wyszeptał jej w włosy.
— Szczęśliwego Nowego Roku — odpowiedziała.
I po raz pierwszy od pięciu lat Alice witała Nowy Rok bez ciężaru w sercu, bez strachu, bez prób bycia kimś innym.
W swoim domu. Z własnymi zasadami.
Na stole stygnęło kurczak, którego nikt nie docenił. Ale Alice już nie czuła bólu. Czuła ulgę. I wolność.
W końcu.
