„Zamów jedzenie, wezwij sprzątanie, radź sobie sama.”
Anna Siergiejewna przeczytała wiadomość na ekranie telefonu po raz trzeci, jakby słowa mogły magicznie się zmienić.
Ale nie — te same pięć zimnych słów od córki zamiast obiecanego odwiedzin.
Podniosła wzrok na kuchnię swojego małego mieszkania — firanki wyszywane chabrami, stara lodówka pokryta magnesami z różnych miast, półka z przyprawami, każdą pamiętała po zapachu.
Na kuchence gwizdał zapomniany czajnik — woda prawie odparowała, a ona nawet nie zauważyła.
„Sprzątanie” — to obce, zimne słowo krążyło w jej głowie — „Kiedy moja córka zaczęła tak mówić?
Kiedy stałam się dla niej problemem do ‘rozwiązania’ przez aplikację w telefonie?”
Siedemdziesiąt dwa lata — wiek, w którym wiele rzeczy widzi się inaczej.
Anna Siergiejewna, niegdyś bibliotekarka w bibliotece dzielnicowej, całe życie spędziła wśród książek i cichych czytelników.
Po śmierci męża dziesięć lat temu mieszkanie opustoszało, ale nie stało się obce — wciąż mieszkały tu wspomnienia.
Właśnie tutaj, przy tym stole, siedział Nikołaj Pietrowicz, czytał gazetę na głos i irytował się polityką.
Tutaj, przy oknie, mała Marina odrabiała lekcje, wysuwając język ze skupienia.
Marina, jej jedyna córka, w wieku trzydziestu dwóch lat budowała karierę w dużej firmie — Anna Siergiejewna nie pamiętała dokładnie, czym tam się zajmowała. Coś z logistyką, chyba.
Cztery lata temu Marina wyszła za mąż za równie biznesowego Igora i przeprowadziła się do nowego bloku jeden kwartał dalej — blisko, ale jakby w innym świecie.
Anna Siergiejewna wyłączyła czajnik i powoli przeszła do salonu.
Na półkach — zdjęcia z różnych lat. Oto ona z nieżyjącym mężem Nikołajem Pietrowiczem na srebrnym jubileuszu ślubu.
Oto Marina w sukni maturalnej — piękna, cała w ojcu.
Wzięła do ręki zdjęcie córki. Kiedyś wszystko było inaczej. Marina zawsze odwiedzała matkę w niedziele.
Zwykle piły herbatę, rozmawiały o serialach. Córka opowiadała o pracy, pytała o radę.
Anna Siergiejewna dzieliła się nowinkami z życia podwórka — kto urodził, kto się ożenił, kogo zabrała karetka.
Tego dnia siedziały w kuchni, piły herbatę. Marina opowiadała o nowym projekcie w pracy, narzekała na trudnego klienta.
— Mamo, nie uwierzysz, jaki on jest drobiazgowy! Sprawdza każdą cyfrę trzy razy!
— Może to po prostu jego praca, córeczko — powiedziała Anna Siergiejewna łagodnie. — Pamiętasz, jak ty w dzieciństwie też wszystko sprawdzałaś? Szczególnie kiedy uczyłaś się wierszy.
— To co innego! — zaśmiała się Marina. — A tak w ogóle, pamiętasz jak uczyłam się „Borodino”? Trzy dni chodziłam i mamrotałam: „Powiedz, wujku…”
— A potem zapomniałaś drugiej zwrotki tuż przy tablicy — uśmiechnęła się Anna Siergiejewna.
— I przyszłaś do szkoły, porozmawiałaś z nauczycielką i dano mi drugą szansę.
— Tak wtedy płakałaś. Serce mi pękało.
Marina ujęła jej rękę:
— Mamo, zawsze mnie chroniłaś. Dziękuję ci.
To była ostatnia ciepła rozmowa. Potem zaczęły się problemy ze zdrowiem.
Na początku rzadkie zawroty głowy — ciśnienie skacze, zdarza się u starszych osób.
Potem pojawiły się omdlenia. Pierwsze zdarzyło się w sklepie — obudziła się już na izbie przyjęć, obok przestraszona Marina.
— Mamo, no co ty! Powinnaś była powiedzieć, że źle się czujesz!
— Co tu mówić, córeczko. Sama przejdzie.
Ale nie przeszło. Lekarze długo nie mogli postawić dokładnej diagnozy, zlecali badania, zmieniali leki.
Marina wtedy się troszczyła: woziła ją do klinik, siedziała w kolejkach, kupowała drogie lekarstwa.
Ataki stawały się częstsze, cięższe. Czasami Anna Siergiejewna ledwo docierała z sypialni do kuchni, trzymając się ścian.
W takie dni świat kurczył się do wymiarów mieszkania, do znanej trasy: łóżko — łazienka — kuchnia — łóżko.
Przez pierwszy rok Marina się starała. Przyjeżdżała co drugi dzień, gotowała zupę na tydzień, rozdzielała do pojemników.
Myła podłogi, prała, chodziła do apteki. Ale po ślubie z Igorem wszystko się zmieniło.
Wizyty stały się rzadsze — raz w tygodniu, potem co dwa tygodnie. Z każdą wizytą w jej głosie słychać było coraz więcej irytacji.
Sprawdzała zegar, odbierała telefony służbowe w trakcie rozmowy, wzdychała, gdy matka prosiła o dodatkową pomoc.
Pewnego dnia Anna Siergiejewna usłyszała, jak córka rozmawia przez telefon na korytarzu:
— Rozumiem, Igor! Ale to moja matka! Nie, nie oddam jej do domu opieki… Na razie sobie radzi… Ale od razu „ciężar”! Po prostu jestem zmęczona, rozumiesz?
Po tej rozmowie coś się złamało. Marina prawie przestała przychodzić, tylko sporadycznie dzwoniła, pytała, jak się czuje, i nie czekając na odpowiedź, kończyła rozmowę.
Potem nadszedł dzień, który Anna Siergiejewna zapamiętała w najdrobniejszych szczegółach.
Po szczególnie ciężkim ataku leżała cały dzień w łóżku, ledwo znajdując siłę, by dojść do toalety.
Okno było otwarte — majowe powietrze przynosiło zapach kwitnącego bzu i głosy bawiących się dzieci na podwórku.
Czekała na telefon od córki. Telefon leżał obok poduszki, a ona ciągle sprawdzała — czy nie przegapiła połączenia?
W końcu wybrała numer córki — długie sygnały, automatyczna sekretarka. Wybrała ponownie — zajęte.
Wieczorem przyszła tylko krótka wiadomość od Mariny: „Mamo, jak się masz? Spotkania cały dzień, nie mogę się wyrwać.”
Nazajutrz Anna zadzwoniła do Walentyny Iwanowny, przyjaciółki jeszcze z czasów pracy w bibliotece.
Po pół godzinie była już u drzwi z torbą pełną zakupów.
— Anuszka, no dlaczego nie zadzwoniłaś od razu!
Walentyna Iwanowna przygotowała rosół z kurczaka, pomogła wziąć prysznic, zmieniła pościel.
Potem usiadły w kuchni, pijąc herbatę. Walentyna Iwanowna opowiadała o wnukach, o tym, jak pojechała do siostry w Tułę.
A Anna Siergiejewna myślała: tak bywa — obca osoba bliższa niż własna córka.
Tamtego wieczoru, patrząc w sufit w ciemności, Anna Siergiejewna podjęła decyzję. Nie narzucać się więcej.
Nie prosić, nie czekać, nie mieć nadziei. Jeśli córce ciężko lub niewygodnie troszczyć się o matkę — trudno.
Poradzi sobie sama lub z pomocą tych, którym to nie sprawia trudności.
