Daria trzymała teczkę z zamówieniami, kiedy z jednego ze stolików przy oknie zawołano ją głośnym, niecierpliwym głosem.
Nie zatrzymała się od razu: najpierw poprawiła brzeg kartki z rozsadzeniem gości, a dopiero potem się odwróciła.
— Wytrzyj stół.
Tutaj się klei — powiedziała Olesia tak głośno, żeby usłyszała ją nie tylko dziewczyna z tacą, lecz także goście siedzący przy oknie.
Wieczór w restauracji „Ciepła Weranda” przebiegał spokojnie: w kuchni wyjmowano chleb z pieca, przy barze dwie starsze siostry cicho spierały się o deser, a przy dalszym stoliku na zestaw degustacyjny czekali ludzie szukający sali na duży rodzinny jubileusz.
Olesia przyszła z nimi jako organizatorka.
Na białym obrusie przed nią rozlała się cienka smuga wiśniowego sosu, a obok leżała przewrócona łyżka.
Nie zawołała kelnera ani sama nie podniosła serwetki.
Patrzyła na Darię.
Twarz od razu wydała się znajoma, ale Daria nie zaufała własnej pamięci.
W szkolnym albumie Olesia miała krótką fryzurę i niebieską sukienkę, a teraz nosiła długie jasne włosy, duże kolczyki i mówiła wolniej niż kiedyś.
Jednak nawyk w jej głosie się nie zmienił: najpierw traktowała człowieka tak, jakby go nie było, a potem czekała, kto odważy się sprzeciwić.
— Zaraz posprzątamy — odpowiedziała Daria i, nie podnosząc wzroku, wzięła serwetkę z baru.
Lera, stażystka, już ruszyła w stronę stolika, ale Daria zatrzymała ją dłonią.
Nie chciała, żeby dziewczyna znalazła się w centrum czyjejś uwagi.
W takich chwilach Daria zawsze wybierała najprostsze rozwiązanie: zrobić wszystko samodzielnie, zamknąć temat i nie dopuścić, by rozmowa się rozrosła.
Kiedyś w szkole pomagało jej to przynajmniej dotrwać do dzwonka.
Olesia zmrużyła oczy.
— Chwileczkę…
Dasza?
Sokołowa?
Nie do wiary.
Na początku myślałam, że mi się wydawało.
Chodziłaś przecież do naszej szkoły numer trzydzieści osiem, prawda?
Przy stole siedzieli państwo Woroncowowie, schludni, małomówni ludzie około pięćdziesiątki.
Przyjechali z sąsiedniego miasta obejrzeć menu i salę: w czerwcu planowali jubileusz ojca, sześćdziesięciu gości, muzykę na żywo i osobny stół dla dzieci.
Miał to być bankiet jubileuszowy.
Pani Woroncowa położyła widelec na brzegu talerza i odwróciła się do Olesi, czekając na wyjaśnienie.
— Uczyłyśmy się razem — powiedziała chętnie Olesia.
— Dasza była u nas prymuską.
Taka cicha, zawsze z zeszytami.
Myślałam, że wykłada na uniwersytecie.
A okazuje się, że pracuje tutaj.
Daria osuszyła sos, złożyła serwetkę i odłożyła ją na tacę.
Na tkaninie pozostał blady ślad po wiśniowej smudze.
Na moment w jej głowie pojawiła się inna plama: atrament na rękawie szkolnej bluzki, kiedy Olesia popchnęła ją przy tablicy, a potem głośno zauważyła, że „nie każdemu dana jest schludność”.
Wtedy cała klasa patrzyła w zeszyty.
Daria nie pamiętała twarzy, tylko ciszę.
Na zakończeniu szkoły Olesia poprosiła ją o notatki z historii, bo sama przez cały tydzień przygotowywała się do konkursu prowadzących.
Daria oddała jej zeszyt bez zbędnych słów, a dwa dni później usłyszała na korytarzu:
— Przynajmniej do czegoś Sokołowa się przydała.
Olesia zawsze potrafiła brać to, czego potrzebowała, i przedstawiać sytuację tak, jakby druga osoba sama powinna się z tego cieszyć.
— Pracuję tutaj — powiedziała Daria.
Olesia uśmiechnęła się szerzej.
— No proszę.
Życie lubi ustawiać ludzi na właściwych miejscach.
A mnie się wtedy wydawało, że na pewno wszystkich wyprzedzisz.
Zdanie zabrzmiało niemal czule.
Dlatego Woroncowowie nie od razu zrozumieli, co dokładnie było w nim nieprzyjemnego.
Daria także mogła udawać, że nie zauważyła.
Już miała odejść, gdy Olesia zwróciła się do Lery, która niosła wodę.
— Dziewczyno, wy w ogóle zmieniacie serwetki?
Czy tutaj jedna właścicielka musi robić wszystko?
Lera się zatrzymała.
Na jej białej koszuli drżał identyfikator z imieniem, przypięty krzywo, jakby zdejmowała go i zakładała kilka razy.
Daria zauważyła, jak dziewczyna najpierw spojrzała na stolik, potem na nią, i przypomniała sobie, że rano sama powiedziała Lerze:
— Na sali nie kłóć się z gośćmi, zawołaj mnie.
Wtedy wydawało jej się to mądrą radą.
Teraz brzmiało bardziej jak pozwolenie na znoszenie wszystkiego.
— Lera — powiedziała Daria — zanieś wodę do trzeciego stolika.
Tutaj ja skończę.
Mówiła spokojnie, ale palce nie od razu trafiły na brzeg teczki.
Olesia to zauważyła i najwyraźniej uznała, że dawna Daria nigdzie nie zniknęła.
— Widzisz, jaka twoja kierowniczka jest troskliwa? — rzuciła do Lery.
— Ucz się.
Najważniejsze to milczeć i w porę sprzątać po ludziach.
Daria wzięła tacę i odeszła do korytarza służbowego.
Za przepierzeniem huczała zmywarka, na półkach stały pudełka z czystymi serwetkami, a na tablicy wisiał grafik zmian.
Mogła wrócić na salę i udawać, że niczego nie słyszała.
Tak byłoby prościej: Olesia zjadłaby posiłek, Woroncowowie wybraliby salę, a następnego dnia to spotkanie pozostałoby tylko nieprzyjemnym drobiazgiem.
Daria zdążyła nawet pomyśleć, że lepiej byłoby, gdyby Nina Siergiejewna sama dokończyła rozmowę.
Potem przez szybę zobaczyła, jak Olesia nachyla się do Woroncowów i mówi:
— Nie martwcie się, jestem tutaj w świetnych stosunkach z właścicielką.
Wszystko dla was załatwię.
Lera stała obok niej z wodą w rękach i patrzyła w podłogę.
Daria wróciła na salę.
Z korytarza służbowego wyszła menedżerka Nina Siergiejewna.
W rękach trzymała wydrukowany plan rozsadzenia gości na sobotę.
Zobaczyła Darię przy stoliku i zatrzymała się.
— Dario Siergiejewno, czy państwo Woroncowowie wybrali już danie główne?
Mam utrzymać rezerwację sali do rana?
Olesia odwróciła głowę tak gwałtownie, że kolczyk zakołysał się przy jej policzku.
— Daria Siergiejewna? — powtórzyła.
— Jesteś tutaj administratorką?
Daria nie odpowiedziała.
Nina Siergiejewna włożyła kartkę do teczki i czekała na jej decyzję.
Pan Woroncow zdjął okulary, przetarł je serwetką i uważnie spojrzał na kobietę, która przed chwilą czyściła obrus.
— Daria Siergiejewna jest właścicielką restauracji — powiedziała Nina.
— Wszystkie umowy dotyczące dużych wydarzeń podpisuje osobiście.
Olesia wyprostowała się.
Jej dłoń znieruchomiała nad szklanką wody.
— Właścicielką?
Ty?
Daria skinęła głową.
Nie zamierzała mówić o tym w taki sposób.
Nie przy ludziach, nie po szkolnych drwinach, nie stojąc przy czyimś obrusie.
Ale było już za późno, żeby to ukrywać.
Pięć lat wcześniej wynajęła pusty lokal po dawnej stołówce, sama przyjmowała dostawców, zapisywała zamówienia w zeszycie w kratkę i myła podłogi po zamknięciu.
Nie wstydziła się pracy.
Wstydziła się tylko tego, jak łatwo Olesia znowu zmusiła ją do ukrycia się.
— Tak — powiedziała Daria.
— Restauracja należy do mnie.
Kiedy Daria otwierała „Ciepłą Werandę”, na sali było osiem stolików, a w kuchni jedna stara lodówka, którą trzeba było rozmrażać nocami.
Sama odbierała telefony, przynosiła gościom sztućce i liczyła utarg na parapecie, podczas gdy za ścianą myto podłogę.
W pierwszych miesiącach często mówiono jej, że powinna wyglądać bardziej poważnie: nie nosić pudeł, nie poprawiać obrusów i nie wychodzić do ludzi bez marynarki.
Daria próbowała się do tego stosować.
Potem zrozumiała, że restauracja nie opiera się na tym, kto jak jest ubrany, lecz na tym, czy właściciel zauważa, że coś nie działa.
Nie lubiła wspominać, jak kiedyś udzieliła znajomym zbyt dużego rabatu, bo wstydziła się odmówić.
Potem zamówienie przełożono trzy razy, połowę potraw odwołano dzień wcześniej, a kucharze do rana przeliczali wszystko od nowa.
Wtedy Daria obiecała sobie, że osobiste wspomnienia nie będą kosztować jej zespołu pieniędzy i czasu.
Dzisiaj ta obietnica znowu leżała przed nią, tylko tym razem w rękach Olesi.
Przez kilka sekund Olesia milczała.
Potem jej twarz szybko się zmieniła: brwi uniosły się, usta ułożyły w ostrożny uśmiech, a ramiona się rozluźniły.
— Boże, Dasza, nie wiedziałam.
Ale spotkanie.
Przepraszam, źle zażartowałam.
Byłyśmy dziećmi, minęło tyle lat.
Usiądź z nami, porozmawiamy.
Mam ci tyle nowości do opowiedzenia.
Pani Woroncowa wskazała Darii wolne krzesło.
Prawdopodobnie chciała przywrócić rozmowie uprzejmy ton i wreszcie przejść do menu.
Nina Siergiejewna nie odchodziła, Lera stała przy barze, a pan Woroncow wciąż trzymał okulary w dłoni, nie zakładając ich.
Daria zrozumiała, że dawny nawyk ukrywania się nikogo tutaj nie ochroni.
— Nie będziemy rozmawiać o sprawach ze szkoły — powiedziała.
— Przyszliście obejrzeć salę.
Wróćmy do zamówienia.
Olesia odetchnęła z ulgą, jakby dostała dokładnie to, na co liczyła.
Odwróciła w stronę Darii kartkę z notatkami.
— Wiedziałam, że jesteś rozsądną osobą.
Słuchaj, mam małą prośbę.
Obiecałam Woroncowom dobre warunki.
Znamy się tyle lat, więc chyba możesz dać im dwadzieścia procent rabatu?
Już powiedziałam im, że dogadam się z właścicielką.
I jeszcze prowadząca powinna być bez dodatkowej opłaty, a za późne podanie tortu też nie będziecie liczyć osobno.
Inaczej budżet mi się nie zamknie.
Pan Woroncow powoli odwrócił głowę w jej stronę.
— Powiedziała pani, że wszystko jest już ustalone?
— No, prawie ustalone — poprawiła się Olesia.
— Wiedziałam, że Dasza nie odmówi.
Nie jesteśmy sobie obce.
Daria spojrzała na notatki.
Obok dań Olesia już wpisała ołówkiem nowe kwoty, a niżej słowa „prowadząca bez opłaty”.
Nie zapytała, czy było to możliwe.
Z góry rozdzieliła cudzą pracę i cudze pieniądze, tak jak kiedyś rozdzielała miejsca w ławkach, decydując, kto zasługiwał na miejsce przy oknie, a kto nie.
Nina Siergiejewna powiedziała cicho:
— Nie mamy takiego rabatu.
Zgodnie z umową maksymalnie dziesięć procent przy rezerwacji do końca miesiąca.
— Nino, nie trzeba wszystkiego robić według papierów — powiedziała Olesia, nawet na nią nie patrząc.
— Dasza jest właścicielką.
Ona wie lepiej.
Chyba nie potraktujesz starej znajomej jak obcej osoby?
Daria poczuła, jak po tych słowach znowu zaciska dłoń na teczce.
Mogła machnąć ręką.
Dać rabat, żeby uniknąć sprzeczki.
Potem wyjaśnić księgowemu, że to reklama, znajomi, wyjątkowa sytuacja.
Dokładnie tak postępowała przez pierwsze lata: ustępowała tym, którzy mówili głośniej, a po zamknięciu długo siedziała w gabinecie nad liczbami.
Za szklaną przegrodą Lera odkładała czyste szklanki na półkę.
Jedną postawiła krzywo, zauważyła to i od razu poprawiła.
Daria widziała tylko jej cienkie palce i biały identyfikator, który znowu przekrzywił się na bok.
— Masz rację, Olesiu — powiedziała Daria.
— Nie jesteśmy sobie obce.
Dlatego powiem wprost.
Otworzyła teczkę na stronie z rezerwacjami.
— Nino Siergiejewno, proszę zwolnić dużą salę na sobotę.
Wstępna rezerwacja Woroncowów zostaje anulowana.
Zaliczka nie wpłynęła, a umowy nie podpisaliśmy.
Olesia przestała się uśmiechać.
— Mówisz poważnie?
Dasza, z powodu jednego głupiego zdania niszczysz ludziom uroczystość?
— Nie.
Nie będę organizować wydarzenia, które sprzedajesz klientom, składając obietnice bez wiedzy restauracji.
I nie dam rabatu dlatego, że najpierw postanowiłaś postawić mnie niżej od siebie, a potem wykorzystać naszą znajomość.
Pani Woroncowa powoli schowała kartkę z menu do torebki.
— Olesiu, mówiła pani, że ma już ustalenia.
Przyjechaliśmy tutaj właśnie dlatego.
— Co za różnica? — powiedziała szybko Olesia.
— Zaraz wszystko załatwimy.
Dasza, powiedz im.
Przecież rozumiesz, że potrzebuję tego zlecenia.
Przez miesiąc zbierałam propozycje, a moja szefowa czeka na raport w poniedziałek.
Po raz pierwszy w jej głosie nie było wyniosłości, tylko chłodna kalkulacja.
Przez chwilę Daria zrozumiała jej logikę: Olesia bała się wrócić do biura bez umowy, stracić prowizję i usłyszeć, że znowu sobie nie poradziła.
Ale zrozumienie nie zmieniało tego, co robiła ludziom, kiedy uważała ich za słabszych.
— Rozumiem, że potrzebujesz tego zlecenia — odpowiedziała Daria.
— Ale nie możesz go zdobyć, okłamując klientów i poniżając moich pracowników.
— Nikogo nie poniżałam! — Olesia podniosła głos.
— Poprosiłam tylko dziewczynę, żeby przyniosła serwetki.
Lera drgnęła przy przegrodzie.
Daria odwróciła się w jej stronę.
— Lera, podejdź, proszę.
Dziewczyna powoli podeszła.
Nie miała łez na twarzy, tylko napięcie, przez które trzymała ręce wzdłuż sukienki, nie wiedząc, gdzie je położyć.
— Olesiu — powiedziała Daria — możesz teraz przeprosić Lerę.
Używając jej imienia.
Bez „jeśli się obraziłaś” i bez tłumaczenia, dlaczego wygodnie ci było mówić w ten sposób.
Olesia spojrzała na Lerę, a potem na Woroncowów.
Musiała zrobić tylko jedną prostą rzecz.
Ale prychnęła.
— Mam przepraszać kelnerkę za to, że poprosiłam ją o posprzątanie stołu?
Pan Woroncow wstał od stołu.
— Chyba możemy na tym zakończyć — powiedział do żony.
— Potrzebujemy sali i organizatorki, z którymi można spokojnie rozmawiać.
Jutro poproszę pani przełożoną, żeby przysłała nam kogoś innego, Olesiu.
I wyjaśnię dlaczego.
Olesia chwyciła teczkę ze swoimi notatkami.
— Ale państwo przez nią…
— Nie przez nią — przerwała pani Woroncowa.
— Przez sposób, w jaki pani rozmawia z ludźmi.
Nasz jubileusz nie jest okazją, żeby sprawdzać to na własnej skórze.
Daria dała znak Ninie Siergiejewnie, a ta odprowadziła Woroncowów do wyjścia przez boczną salę, żeby mogli spokojnie dokończyć rozmowę bez Olesi.
Za zestaw degustacyjny zapłacili jak za zwykłe zamówienie.
Nie przyznano żadnych specjalnych warunków.
Olesia została sama przy stoliku.
Łyżka wciąż leżała na obrusie, a obok niej zasychała wąska smuga sosu, której Daria nie zdążyła usunąć do końca.
— Jesteś zadowolona? — zapytała Olesia.
Daria nie odpowiedziała od razu.
Wzięła czystą serwetkę, przykryła plamę i dopiero wtedy powiedziała:
— Nie.
Po prostu nie chcę już udawać, że takie rzeczy można zostawiać bez odpowiedzi.
Olesia założyła płaszcz, nie patrząc na nią.
Przy kasie próbowała coś powiedzieć Ninie Siergiejewnie, ale ta w milczeniu podała jej rachunek za kolację.
Olesia szła do wyjścia powoli, przyciskając teczkę do piersi.
Woroncowowie czekali na nią na zewnątrz przy samochodzie, ale nie zaprosili jej do środka.
Po chwili drzwi wejściowe się zamknęły, a na sali znów zabrzęczały sztućce.
Nina Siergiejewna podeszła do Darii z kartką rezerwacji.
— Może niepotrzebnie powiedziałam, że jesteś właścicielką? — zapytała.
— Nie — odpowiedziała Daria.
— To ja niepotrzebnie tak długo udawałam, że mnie to nie dotyczy.
Później, kiedy ostatni goście wyszli, Lera składała serwetki do szuflady.
Identyfikator z jej imieniem leżał na barze: zapięcie się wygięło i zaczepiało o materiał.
Daria wyjęła z szuflady nową agrafkę, przypięła identyfikator równo i oddała go dziewczynie.
— Dziękuję — powiedziała cicho Lera.
W kuchni zadzwonił minutnik.
Daria spojrzała na zegarek, wzięła teczkę z zamówieniami i poszła sprawdzić, czy chleb przeznaczony na poranną wystawę nie wystygł.
