Ale ona jeszcze nie wiedziała, czym skończy się dla niej ten „żart”.
— Oj, no co ty, Wieroczko, krzątasz się z tą kaczką jak z relikwią! — głos Raisy Michajłowny dźwięczał jak nadkruszony kryształ.
— Denis powiedział: chcemy święta, a nie kuchennej niewoli.
Chociaż… komu co pisane.
Wiera milczała.
Nawyk „nie rozdmuchiwać” wżarł się w nią przez dwanaście lat małżeństwa jak zapach wybielacza w ubranie.
Stała przy zlewie, zmywając tłuszcz z blachy, i patrzyła w ciemne okno.
Na zewnątrz ludzie spieszyli do domów z kolorowymi torbami, a tutaj, w przestronnym „stalinowskim” mieszkaniu teściowej, powietrze gęstniało od napięcia, mimo zapachu mandarynek i igliwia.
Denis, jej mąż, siedział w salonie, rozparty na kanapie.
Miał na sobie nową koszulę, kupioną przez Wierę z premii, którą odkładała na dentystę.
— Mamo, no przestań, — przeciągnął Denis leniwie, nie odrywając wzroku od telefonu.
— Wiera jest gospodarna.
Lubi to.
Prawda, Wer?
— Lubię, — odpowiedziała cicho Wiera, wycierając ręce ręcznikiem.
Ręce były czerwone, suche.
W wieku trzydziestu siedmiu lat wyglądały na pięćdziesiąt.
W przedpokoju trzasnęły drzwi.
W chmurze mroźnego powietrza i drogich perfum wpłynęła Inga, młodsza siostra Denisa.
— Cześć wszystkim!
Jejku, korki straszne!
Inga zrzuciła futerko, spod którego błysnęła sukienka w cekiny.
— Denis, braciszku, ratuj!
Źle rozliczyłam się z taksówkarzem, przelej mi tysiaka, co?
Na karcie mam zero, a klienci przed świętami wszyscy się tacy skąpi zrobili…
— Bez problemu, siostrzyczko! — Denis natychmiast wszedł w aplikację bankową.
— Masz.
Wiera ścisnęła krawędź blatu tak mocno, że pobielały jej knykcie.
Wiedziała: ten „tysiak” to były ostatnie pieniądze przeznaczone na opłaty za styczeń.
Denis, jak zawsze, grał bogatego pana, mając przy duszy jedynie kartę kredytową z wyczerpanym limitem.
Do stołu usiedli o dziesiątej.
Stepan Lwowycz, teść, w milczeniu rozlał szampana, starając się nie patrzeć na żonę.
Był dobrym człowiekiem, ale żył pod obcasem Raisy Michajłowny tak długo, że wydawało się, iż nawet oddycha według jej rozkładu.
— No, pożegnajmy stary rok! — Raisa Michajłowna uniosła kieliszek.
— Rok był trudny.
Zwłaszcza dla mnie i Ingi.
Ten niekończący się remont…
A tak w ogóle, Wieroczko, sałatka „Oliwier” jest suchawa.
Zaoszczędziłaś na majonezie?
Czy nie starczyło na dobry prowansalski?
— Zrobiłam z domowym sosem, Raisa Michajłowno.
To zdrowsze, — odpowiedziała Wiera równo.
— Zdrowsze… — prychnęła teściowa.
— Ty oszczędzasz na wszystkim, kochana.
Na mężu, na stole, na sobie.
Popatrz na Ingę — kwitnie i pachnie!
A ty?
Taka szara, jak omdlała ćma.
Mężczyznom, wiesz, potrzeba obrazka, a nie zmywarki do naczyń.
Wierze zabrakło tchu.
W gardle stanął jej gorący kłąb.
Spojrzała na Denisa, szukając wsparcia.
Mąż odwrócił wzrok i sięgnął po kanapkę z kawiorem.
— Mamo, po co tak… — mruknął słabo.
— Ja mówię prawdę!
Kto ci ją powie, jeśli nie ja? — Raisa Michajłowna rozejrzała się po stole triumfalnie.
— Dobra, czas na prezenty.
Denis, wyjmuj!
Denis wyciągnął spod choinki pakunki.
Indze przypadł w udziale zgrabny złoty wisiorek.
Stepan Lwowycz dostał ciepły szalik.
Sama Raisa Michajłowna — voucher do spa (kupiony, Wiera wiedziała, jej kartą kredytową).
— A to dla ciebie, synowo, — Raisa Michajłowna podała Wierze ciężkie pudełko, niedbale zawinięte w gazetę.
— Otwieraj.
Wiera zdjęła papier.
W środku leżał stary, zniszczony komplet garnków.
Na jednym nawet odprysnął emaliowany brzeg.
To były te same garnki, które Raisa Michajłowna zamierzała wyrzucić jeszcze rok temu, gdy robiła remont kuchni.
Przy stole zapadła cisza.
Nawet Inga przestała żuć.
— Co to ma być? — zapytał Denis, marszcząc brwi.
— To, synku, aluzja, — matka uśmiechnęła się słodko.
— U Wierki wszystko wiecznie się przypala.
Niech się uczy na starych garach.
Bo kupiliście te drogie, niemieckie, i co z tego?
Jedzenie i tak bez duszy.
A poza tym… — zrobiła teatralną pauzę.
— Po co ci, Wiera, nowe rzeczy?
I tak wkrótce się wyprowadzisz.
— Dokąd? — głos Wierze zadrżał.
— No jak to dokąd?
Do swojej mamy, na wieś.
Naradziliśmy się… — Raisa Michajłowna skinęła na Denisa.
— Denis musi rosnąć, rozwijać się.
A ty go ciągniesz w dół.
Jemu potrzebna kobieta-święto, a nie kobieta-dyspozytorka.
Prawda, Denis?
A mieszkanie i tak jest na mnie, choć wy płaciliście kredyt.
Prawnie to mój prezent dla syna sprzed ślubu.
Więc… szczęśliwego Nowego Roku, kochana!
To był żart, oczywiście, z przeprowadzką od razu.
Pomieszkaj, dopóki święta się nie skończą.
Ale garnki zabierz, przydadzą się.
W środku coś w Wierze pękło.
Jakby pękła struna, na której trzymała się cała jej cierpliwość przez ostatnie dwanaście lat.
Przed oczami jej zawirowało.
Przypomniała sobie, jak pracowała na dwa etaty, żeby opłacić remont w tym samym mieszkaniu, które „prawnie jest mamy”.
Jak odmawiała sobie leków, gdy Denis miał „przejściowe trudności” (trwające latami).
Jak Inga dzwoniła do niej z płaczem, prosząc o pieniądze „do wypłaty”, a Wiera przelewała, ukrywając to przed mężem.
Łzy zdradziecko popłynęły jej po policzkach.
Nie z urazy — z żalu do samej siebie.
Do tej głupiej, która wierzyła, kochała i dźwigała na sobie ten wóz egoizmu.
— Co, prawda w oczy kole? — uśmiechnęła się szyderczo Raisa Michajłowna.
— No płacz, płacz.
Będziesz mniej latać do toalety.
W tej chwili zadzwonił dzwonek do drzwi.
Głośno, natarczywie.
Stepan Lwowycz, ucieszony pretekstem, żeby wyjść, pospieszył otworzyć.
W korytarzu rozległ się basowy głos:
— Dobry wieczór!
Sąsiedzi, nie znajdzie się u was sól?
Moja zapomniała kupić, sklepy zamknięte, a jaki stół bez soli?
Do pokoju zajrzał Mark, sąsiad z piętra.
Duży mężczyzna o przenikliwym spojrzeniu, były śledczy, a dziś major policji na emeryturze, ale wciąż „z kontaktami”.
Zobaczył zapłakaną Wierę, wykrzywione twarze krewnych i stary garnek na stole.
— Oho, niezła tu zabawa, — Mark przestał się uśmiechać.
Jego wzrok spoczął na Wierze.
— Wiero Nikołajewno, ktoś panią krzywdzi?
— Żartujemy, Marku Jurjewiczu, żartujemy! — zakrzątnęła się Raisa Michajłowna.
Bała się sąsiada.
— Wychowuję synową.
Wiera otarła łzy.
Nagle w głowie zrobiło się niezwykle cicho i jasno.
Wstała.
— Marku Jurjewiczu, — jej głos brzmiał stanowczo, choć cicho.
— Pan jest prawnikiem, prawda?
Proszę mi podpowiedzieć.
Jeśli w mieszkaniu, które należy do teściowej, zrobiono generalny remont za pieniądze synowej, i mam wszystkie paragony, wyciągi i umowy z wykonawcami na moje nazwisko…
Czy to są tzw. nakłady niepodlegające odłączeniu?
Mark zmrużył oczy, natychmiast oceniając sytuację.
Wszedł do pokoju, nie pytając o pozwolenie.
— Artykuł 37 Kodeksu rodzinnego Federacji Rosyjskiej, — powiedział spokojnie, patrząc Raisie Michajłownie prosto w oczy.
— Majątek osobisty każdego z małżonków może zostać uznany za majątek wspólny, jeśli zostanie ustalone, że w czasie małżeństwa ze wspólnego majątku małżonków lub majątku jednego z nich, albo z pracy jednego z nich, dokonano inwestycji znacząco zwiększających wartość tego majątku.
Generalny remont to dokładnie to.
— Co… co pan wygaduje? — Raisa Michajłowna pobladła.
— Mieszkanie jest moje!
— A remont, sądząc po pytaniu Wiery, jej, — Mark uśmiechnął się krzywo.
— Jeśli są paragony i dowody przelewów, Wiera Nikołajewna może w sądzie zażądać wydzielenia udziału lub rekompensaty wartości ulepszeń.
Przy inflacji, Raisa Michajłowno, będzie panią to kosztowało… tak na oko, połowę mieszkania.
A biorąc pod uwagę, że Denis oficjalnie prawie nie pracuje, udowodnienie, że nakłady były jej osobiste, będzie banalnie proste.
Inga zakrztusiła się szampanem.
Denis wcisnął się w kanapę, nagle mały i żałosny.
— Jakie paragony… — zachrypiał Denis.
— Wiera, co ty wyprawiasz?
— Takie, Denis, — Wiera wyciągnęła telefon.
— Jestem logistyczką, kochanie.
Ja trzymam archiwa.
U mnie każda złotówka jest zapisana.
I za remont mieszkania twojej mamy.
I za samochód Ingi, który niby „podarowaliśmy”, a raty płaciłam ja ze swojej karty, na którą wpływa pensja.
A tak w ogóle, Marku Jurjewiczu, jeśli kredyt jest na mnie, a autem jeździ osoba trzecia, której nie ma w ubezpieczeniu i która nie płaci ani grosza…
— To można zakwalifikować jako bezpodstawne wzbogacenie po stronie siostry, — podchwycił z przyjemnością Mark.
— Kodeks cywilny, artykuł 1102.
Trzeba będzie oddać wszystko, plus odsetki za korzystanie z cudzych pieniędzy.
W pokoju było słychać tykanie zegara ściennego.
Raisa Michajłowna złapała się za serce, ale tym razem w geście nie było teatralności.
Inga patrzyła przerażona na swój złoty zegarek, jakby za chwilę miał zacząć parzyć jej rękę.
— Wieroczko… — wybąkał Stepan Lwowycz.
— Córeczko, po co sąd?
Przecież jesteśmy rodziną…
Wiera spojrzała na nich.
Na męża-trutnia, na zawistną szwagierkę, na okrutną teściową.
Złość zniknęła.
Została tylko odraza i niewiarygodna lekkość.
— Rodzina? — powtórzyła.
— Nie, Stepanie Lwowyczu.
Rodzina to wtedy, gdy się chroni, a nie gdy się wykorzystuje.
Podeszła do choinki, wzięła pudełko ze starymi garnkami i ostrożnie postawiła je przed Raisą Michajłowną.
— Dziękuję za prezent, mamo.
Bardzo mi pomógł.
Zrozumiałam, że w moim nowym życiu nie potrzebuję starego gratowiska.
Ani w postaci naczyń, ani w postaci relacji.
Wiera odwróciła się do męża.
— Denis, rzeczy spakuję jutro, kiedy cię nie będzie.
Klucze zostawię u portiera.
O rozwód złożę wniosek przez portal usług państwowych 9 stycznia.
I tak, co do podziału majątku…
Mogę odpuścić udział w mieszkaniu, jeśli ty weźmiesz na siebie resztę kredytu za samochód Ingi.
Podpiszemy umowę notarialną razem z rozwodem.
Pomyśl.
Masz czas do rana.
— Wiera! — zapiszczała Raisa Michajłowna.
— Nie odważysz się!
To szantaż!
— To negocjacje, — uśmiechnęła się Wiera.
Tym samym uśmiechem, którym zwykle uspokajała histerycznych kierowców tirów.
— Marku Jurjewiczu, znalazł się u pana sól?
Bo ja wychodzę, mogę poczęstować.
— Chodźmy, Wiero Nikołajewno, — Mark uprzejmie otworzył przed nią drzwi.
— Mam sól, a żona upiekła ciasto.
Nie wypada, żeby dobry człowiek w Nowy Rok siedział wśród… potłuczonych naczyń.
Wiera wyszła na klatkę schodową, nie oglądając się.
Za plecami został duszny zapach cudzej złości i fałszywego dobrobytu.
Przed nią była zimna klatka schodowa, ale Wierze wydawało się, że wyszła na skąpaną w słońcu polanę.
Wzięła głęboki oddech.
Po raz pierwszy od wielu lat oddychała własnym powietrzem.
— Dziękuję panu, Marku, — powiedziała cicho, kiedy czekali na windę.
— Daj spokój, — махnął ręką sąsiad.
— Od dawna czekałem, aż pęknie ci cierpliwość.
A tak w ogóle, o artykule 37 nie żartowałem.
Jeśli ruszą palcem — dzwoń.
Mam znajomego adwokata — bestia, takie „mamunie” zjada na śniadanie.
Wiera roześmiała się.
Przez łzy, które jeszcze nie wyschły, ale teraz były to łzy oczyszczenia.
Nowy Rok naprawdę się zaczynał.
I to był jej rok.
